O informe da ONU alerta de que o 49% das metas rexistra progresos insuficientes e o 15% retrocedeu desde 2015

A menos de cinco anos do prazo fixado para cumprir a Axenda 2030, o panorama que describe o Informe de Progreso dos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible 2026 presentado polo secretario xeral das Nacións Unidas é preocupante. Só o 36% das metas mostra avances adecuados ou moderados, mentres que o 49% rexistra progresos insuficientes e o 15% retrocedeu respecto aos niveis de 2015. A comunidade internacional atópase, en palabras do propio informe, ante unha decisión transcendental.

Emprego sen dereitos

Un dos datos máis reveladores do documento é a enorme brecha entre emprego e traballo decente a escala global. Malia que a taxa mundial de desemprego se sitúa en niveis historicamente baixos, o emprego informal afecta ao 57,9% da poboación traballadora mundial. Máis da metade das persoas que traballan carecen de acceso efectivo a sistemas de protección social, cobertura de dereitos laborais ou mecanismos de representación colectiva. O emprego, por si só, non garante a inclusión social nin o desenvolvemento humano.

Ademais, os indicadores internacionais reflicten un deterioro continuado do cumprimento dos dereitos laborais fundamentais desde 2015, o que contradí a narrativa de que o crecemento económico dos últimos anos beneficiou de xeito xeral á clase traballadora.

Pobreza laboral e desigualdade

En relación co ODS 1 sobre erradicación da pobreza, o informe sinala que arredor de 850 millóns de persoas continúan vivindo en situación de pobreza extrema e que preto de 284 millóns de traballadores e traballadoras son pobres malia ter emprego. A chamada pobreza laboral evidencia a urxencia de reforzar os salarios dignos, a negociación colectiva e a protección social.

No eido da igualdade de xénero (ODS 5), as mulleres continúan soportando maiores niveis de precariedade laboral, responsabilidades de coidados non remuneradas e desigualdade salarial. A autonomía económica das mulleres segue sendo un obxectivo lonxano sen políticas laborais que garantan a corresponsabilidade e a igualdade de oportunidades reais.

Respecto ao ODS 8, dedicado especificamente ao traballo decente e ao crecemento económico, as cifras son elocuentes: as persoas mozas teñen case catro veces máis probabilidades de estar desempregadas que as adultas, e máis de 138 millóns de nenas e nenos continúan realizando traballo infantil.

Financiamento e xustiza social

O informe lanza unha alerta sobre a redución da Axuda Oficial ao Desenvolvemento e o incremento do endebedamento de numerosos países. O déficit anual de financiamento para alcanzar os ODS supera os catro billóns de dólares, mentres que o gasto militar mundial non deixa de medrar e acada cifras récord. Esta contradición resume, dun xeito brutal, as prioridades reais da orde internacional vixente.

Sen un financiamento suficiente e previsible orientado a fortalecer a protección social universal, os servizos públicos e a transición ecolóxica xusta, os compromisos da Axenda 2030 corren o risco de converterse en meras declaracións de intencións. A transición ecolóxica vinculada ao ODS 13 só poderá ser sostible se incorpora os principios de transición xusta impulsados pola Organización Internacional do Traballo, garantindo emprego de calidade, formación profesional e protección social para as persoas traballadoras afectadas polos cambios produtivos.

O papel do sindicalismo

Desde a perspectiva sindical, e tal e como recolle o documento de posición da Confederación Sindical Internacional para o Foro Político de Alto Nivel 2026, o traballo decente non constitúe unicamente un dos dezasete ODS. É tamén unha condición indispensable para alcanzar o conxunto da Axenda 2030. A experiencia acumulada durante décadas demostra que as sociedades con maiores niveis de diálogo social, negociación colectiva e organización sindical presentan mellores resultados en materia de cohesión social, igualdade e calidade do emprego.

O fortalecemento do sindicalismo e do diálogo social debe ser considerado, polo tanto, unha inversión estratéxica para acelerar o cumprimento dos ODS, non un obstáculo para o crecemento. Galicia, inmersa nunha transición produtiva no sector do automóbil e cunha economía rural e pesqueira estruturalmente fráxil, non é allea a estas dinámicas globais. A aposta por un modelo de desenvolvemento baseado no traballo decente, a protección social e a xustiza ambiental é tamén aquí unha necesidade urxente.