O Consello Interterritorial do SNS coordina o acceso a 66 terapias avanzadas e fármacos de alto impacto económico entre comunidades autónomas
O Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde (SNS) aprobou esta semana un protocolo común para ordenar o acceso a tratamentos farmacéuticos de alta complexidade, aqueles que superan os 80.000 euros por paciente e ano ou que se encadran dentro das denominadas terapias avanzadas. A medida, que afecta directamente á cidadanía galega que precise ser atendida en centros de referencia doutras comunidades, busca garantir a equidade territorial e a continuidade asistencial.
O acordo aplícase de forma inicial a 66 tratamentos xa incorporados á carteira común de servizos do SNS: 12 terapias avanzadas —baseadas en xenes, células ou tecidos— e 54 tratamentos de alto impacto económico. O listado terá carácter dinámico e poderá ampliarse a medida que cheguen novos medicamentos ao sistema público, sendo a Comisión Interministerial de Prezos dos Medicamentos a encargada de propoñer as incorporacións.
Un circuíto entre hospitais e autonomías
O protocolo establece un mecanismo de coordinación entre o hospital de orixe, o hospital de destino e as comunidades autónomas implicadas. Cando un centro de referencia identifique un ou unha paciente candidata a un destes tratamentos, deberá comunicalo ao hospital de orixe e á súa comunidade. Esta última valorará a proposta e verificará que a derivación se fixo correctamente e que a indicación cumpre os criterios de financiamento do SNS. Só tras esta comprobación poderá indicarse o tratamento.
No relativo ao circuíto económico, o protocolo establece que, con carácter xeral, a adquisición e financiamento do tratamento corresponderá á comunidade autónoma de orixe do paciente, mesmo cando o medicamento se administre nun hospital doutro territorio. Isto implica que a Xunta de Galicia deberá asumir estes custos para as persoas galegas derivadas a centros estatais de referencia, o que supón un reto orzamentario para o sistema sanitario galego nun contexto de crecente presión sobre o gasto farmacéutico.
Proximidade e seguimento compartido
Un dos aspectos máis relevantes do acordo é a aposta pola atención próxima: sempre que sexa posible, a prescrición, dispensación e administración dos medicamentos realizarase na comunidade autónoma de orixe, especialmente en tratamentos crónicos ou de longa duración. O obxectivo declarado é reducir desprazamentos e mellorar a calidade de vida de pacientes e familias, un elemento especialmente importante nun país como Galicia, cunha poboación envellecida, dispersa e con dificultades de mobilidade en moitos concellos rurais.
Nos casos que o requiran, poderá establecerse un modelo de seguimento compartido entre o hospital de referencia e o de orixe. Para os tratamentos crónicos, recoméndase que o centro de referencia realice polo menos unha valoración anual para revisar a evolución e avaliar a continuidade do tratamento.
Cara á dixitalización do sistema
A curto e medio prazo, as comunicacións entre centros realizaranse mediante un formulario estandarizado acompañado dun informe clínico, con garantías de anonimización ou seudonimización dos datos. A longo prazo, o protocolo abre a porta a avanzar cara a unha plataforma tecnolóxica común do SNS que permita tramitar e xestionar estas solicitudes de forma coordinada en todo o Estado.
Desde unha perspectiva crítica, a aprobación deste protocolo supón un paso cara á ordenación dun ámbito que até agora carecía de marcos claros, pero tamén evidencia a dependencia das comunidades periféricas respecto dos grandes centros hospitalarios situados nas metrópoles estatais. Para Galicia, garantir que as persoas pacientes reciben os tratamentos de alta complexidade con equidade e sen penalización pola súa orixe xeográfica segue a ser un obxectivo pendente que este acordo só resolve de forma parcial.