O comisario Roswall defendeu ante a ONU que a prevención da contaminación, a circularidade e a gobernanza global son inseparables do progreso económico e social
O comisario europeo Jessop Roswall tomou a palabra esta semana en Nova York nun evento conxunto da Unión Europea e o Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente (UNEP) baixo o lema Economías libres de contaminación para un futuro sostible para todos. A mensaxe foi clara: a contaminación non é un problema ambiental illado, senón unha crise de saúde pública, de desenvolvemento económico e de xustiza social que require acción urxente e global.
Máis alá do problema ambiental
Roswall subliñou que a contaminación do aire, a auga, os alimentos e o solo afecta directamente á saúde das persoas, frena o desenvolvemento infantil, debilita as comunidades e incrementa os custos sanitarios ao tempo que mingua a produtividade. O Foro Económico Mundial identificou a contaminación como un dos principais riscos globais, un dato que o comisario empregou para reclamar que a prevención se coloque no centro das estratexias de desenvolvemento dos países membros e non membros.
Con só catro anos para chegar a 2030, o avance nos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible segue a ser, segundo Roswall, demasiado lento e desigual. A chamada tripla crise planetaria —cambio climático, perda de biodiversidade e contaminación— esixe, dixo, que se actúe sobre as tres dimensións de forma simultánea e coordinada.
A circularidade como palanca
O comisario destacou a economía circular como un dos instrumentos clave para avanzar cara a sistemas produtivos máis limpos. A circularidade, argumentou, reduce os residuos, diminúe a exposición a substancias perigosas, rebaixa a presión sobre os ecosistemas e fortalece a competitividade. Ao mesmo tempo, pode xerar innovación, novos modelos de negocio e emprego de calidade, un argumento que conecta directamente con debates sobre reindustrialización e transición xusta que tamén afectan a Galicia.
A UE traballa, segundo o comisario, en reducir a contaminación na orixe en múltiples sectores: transporte, xestión da auga e dos residuos, produción e consumo. O obxectivo é avanzar cara a tecnoloxías limpas e produtos químicos seguros e sostibles, eliminando progresivamente as substancias máis perigosas dos procesos produtivos.
Gobernanza global e acción colectiva
Roswall puxo o foco tamén na necesidade dunha gobernanza internacional máis forte. A UE apoia o Marco Global sobre Substancias Químicas, traballa por un acordo vinculante contra a contaminación plástica e impulsa o Panel Intergobernamental Ciencia-Política sobre Substancias Químicas, Residuos e Contaminación, de recente creación. O comisario amosou expectativas no próximo Congreso Mundial da Auga das Nacións Unidas como motor dunha axenda global para reducir a contaminación hídrica.
As referencias á interconexión entre clima, biodiversidade, contaminación e economía circular resultan especialmente relevantes para territorios como Galicia, onde a degradación dos ríos, as rías e os ecosistemas costeiros pon en risco sectores estratéxicos como a acuicultura, a pesca ou o marisqueo. A aposta europeo pola prevención da contaminación debería traducirse en recursos e marcos regulatorios que protexan estes recursos naturais dos que depende boa parte da economía galega.
En definitiva, o discurso do comisario Roswall en Nova York reafirma o rumbo da política ambiental e económica da UE: sen descontaminación non hai desenvolvemento real. A pregunta que queda aberta é se esa vontade política se concretará en investimentos públicos e normas ambiciosas, ou quedar en declaracións boas intencionadas mentres o capital corporativo continúa externalizando os custos da contaminación sobre as comunidades máis vulnerables.