A ruptura do alto o fogo entre Washington e Teherán paraliza o tráfico polo estreito e dispara o Brent, poñendo en vilo os custos de combustible da pesca e o transporte galegos.

O estreito de Ormuz converteuse de novo nun campo de minas diplomático e militar. O 8 de xullo de 2026, o presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, deu por roto o memorando de entendemento (MOU) asinado o 17 de xuño con Irán, que supuxera unha breve apertura da vía marítima pola que circula o 20% do petróleo e do gas natural licuado consumidos en todo o mundo. Tras semanas de relativa calma e descenso dos prezos do cru, o conflito volveu estalar con forza e os mercados enerxéticos responderon de inmediato.

Cronoloxía dunha crise renovada

O conflito entre EEUU e Israel contra Irán iniciouse o 28 de febreiro de 2026 coa chamada Operación Furia Épica. Dende o 4 de marzo, as forzas iraníes declararon pechado o estreito de Ormuz, ameazando e atacando buques comerciais. Segundo o Congreso dos Estados Unidos, o peche da vía reduciu o subministro global de cru en ata 14 millóns de barrís diarios nos momentos de maior tensión. O acordo do 17 de xuño abriu unha fiestra de esperanza: o Brent chegou a baixar de 70 dólares o barril a principios de xullo. Mais esa esperanza durou apenas dúas semanas.

Cando Trump anunciou a ruptura do alto o fogo desde a cumio da OTAN en Ankara, Irán xa tiña atacado tres buques no estreito e declarara a súa intención de cobrar peaxe aos barcos que o transitasen. A resposta dos mercados foi inmediata: o Brent disparouse máis dun 6%, superando momentaneamente os 80 dólares o barril, e o WTI subiu un 4,37%, ata 73,52 dólares. Ao peche da semana, o Brent acumulaba unha suba semanal de arredor do 6%, segundo os datos de mercado recollidos por fontes financeiras internacionais.

Galicia, atrapada nos prezos globais

Para o tecido produtivo de Galicia, a escalada enerxética non é un problema abstracto. A flota pesqueira galega, a máis importante de toda a Unión Europea, depende de maneira crítica do prezo do gasóleo. Segundo datos recollidos polo sector, o combustible chegou a representar máis do 50% dos custos de explotación dos buques pesqueiros durante os peores meses da crise. En modalidades como o arrastre, esa porcentaxe pode superar o 60% dos gastos operativos totais, facendo economicamente inviable a saída ao mar.

A patronal pesqueira galega Arvi xa denunciou en marzo que o prezo do combustible superara os 0,991 euros o litro no porto de Vigo —fronte aos 0,533 euros de media nos dous primeiros meses do ano—, situando á flota ante niveis de custos semellantes ou mesmo superiores aos da crise enerxética de 2022. As cofradías recibiron con alivio a tregua de xuño, pero a nova espiral de tensión ameaza con desfacer os precarios equilibrios alcanzados.

O Goberno central aprobou en marzo o Real Decreto-lei 7/2026, que incluía unha axuda compensatoria de 0,20 euros por litro de combustible consumido pola flota, cunha dotación inicial de 25 millóns de euros dentro dun paquete de 877 millóns para o agro e a pesca. En xuño, o ministerio inxectou os primeiros 6,8 millóns á flota, beneficiando a 4.179 armadores de 4.455 pesqueiros. Con todo, esas axudas viñeron referenciadas ao período que remataba o 30 de xuño, e a incerteza sobre a súa renovación suma máis presión a un sector que xa estaba ao límite.

Un problema estrutural, non conxuntural

A raíz do problema vai máis alá dos sobresaltos bélicos. Analistas como Vandana Hari, fundadora de Vanda Insights, advirten de que “os tránsitos por Ormuz seguen case paralizados e non hai sinais claras de cando se retomará a normalidade”. Desde CNBC, estrategas de BNP Paribas alertan de que os custos de transporte marítimo permanecen extremadamente altos e que non hai suficientes armadores dispostos a navegar pola zona, mesmo no período de relativa calma. Iran, pola súa banda, segue reivindicando o control soberano sobre a vía, algo que rompe co statu quo previo ao conflito.

A Administración de Información Enerxética dos Estados Unidos (EIA) publicou no seu Short-Term Energy Outlook de xullo que as interrupcións na produción petroleira do Oriente Medio promediaron 8,3 millóns de barrís diarios en xuño, tras alcanzar un pico de 11,2 millóns en maio. As reservas estratéticas globais están nos niveis máis baixos desde 2003. Recuperalas levará meses, independentemente de como evolucione a diplomacia.

Sen protección pública abonda

Desde a perspectiva das traballadoras e traballadores do mar, a situación revela unha vulnerabilidade estrutural que as administracións non abordaron con suficiente ambición. As axudas estatais chegan tarde, son insuficientes e non contemplan un modelo enerxético alternativo para o sector. Mentres Irán e Estados Unidos negocian o prezo da paz en dólares, as tripulacións galegas pagan o custo en euros, litro a litro, marea a marea. A soberanía enerxética segue sendo unha tarefa pendente, e cada novo estalido en Ormuz recórdao con brutalidade.