A Xunta rexeita a proposta de Hacienda como “peor do esperado”, o BNG esixe un concerto económico e o PSdeG denuncia a falta de alternativas

O Ministerio de Facenda, dirixido por Arcadi España, remitiu esta semana ás comunidades autónomas o borrador do novo sistema de financiación autonómica, un documento que en Galicia provocou un inmediato cruce de acusacións entre os tres principais grupos parlamentarios. O que debería ser unha oportunidade para que o país mellore os seus recursos públicos convertéuse nun terreo de reproches mutuos, mentres a cidadanía galega agarda respostas concretas sobre o futuro da súa sanidade, educación e servizos sociais.

Galicia, marxinada nos números

Os datos do borrador son elocuentes e preocupantes. Segundo as estimacións do novo modelo, Galicia recibiría apenas o 2,4% do total dos fondos adicionais, malia representar o 6,4% da poboación axustada e o 6% do PIB das comunidades de réxime común. En termos absolutos, a Hacienda galega ingresaría 380 millóns de euros máis ca co sistema actual, mentres o conxunto do Estado repartiría entre todas as autonomías uns 15.700 millóns adicionais en 2023. Dito doutro xeito: Galicia recibe moito menos do que lle correspondería polo seu peso demográfico e económico real.

O conselleiro de Facenda e Administración Pública, Miguel Corgos, non tardou en rexeitar o documento, cualificándoo de “peor do esperado” e denunciando un “trato desigual para todas as comunidades”. A Xunta avanzou que acudirá ao grupo de traballo técnico previsto para o próximo martes para mostrar a súa “desconformidade”, antes do Consello de Política Fiscal e Financeira do 29 de xullo, onde se votará definitivamente o texto.

O PP entre o discurso e a ausencia de proposta

A posición do PP no Parlamento galego, defendida polo deputado Alberto Pazos Couñago, resume ben as contradicións dos populares: a Xunta non rexeita o diálogo, mais tampouco aceptará o que chaman “chantaxe” do Goberno central. Pazos Couñago alertou ademais contra a “estratexia de divide e vencerás” do Executivo estatal e defendeu que o modelo debe articularse en torno ao custo real de prestación dos servizos, e non á capacidade recadatoria dos territorios, o cal considerou “ruinoso para Galicia”. Con todo, desde a oposición sinalouse reiteradamente que o PP non concreta cal é a súa proposta alternativa, deixando Galicia sen un modelo propio que defender na mesa de negociación.

E non é un reproche menor. O PSdeG, pola voz da diputada Patricia Iglesias, denunciou que PP e BNG coinciden en rexeitar a proposta do Goberno, mais sen ofrecer un camiño alternativo conxunto. Os socialistas galegos, pola súa banda, insisten en que a proposta de Hacienda é “mellorable” pero constitúe “unha base real sobre a que negociar” e critican que o PP non aclare que modelo defende para Galicia.

O BNG e a soberanía fiscal

A posición do BNG é a máis nítida en termos de soberanía nacional, mais tamén a que máis debate xera. Os nacionalistas presentaron no Parlamento galego unha moción na que esixían que a Xunta “rectificase a súa estratexia fracasada” e que se demandase a retirada da proposta do Ministerio e a elaboración dunha nova con “criterios xustos para Galicia en tanto non se avance nun modelo de plenas competencias”. A diputada Noa Presas acusou ao presidente Alfonso Rueda de ser “unha marioneta de Xénova” e reclamou á Xunta que mostrase cal é a súa alternativa real.

A líder do BNG, Ana Pontón, vén denunciando desde xaneiro que a proposta “acentúa a discriminación con Galicia, ao rebaixar o peso de criterios como o envellecemento e a dispersión”. O Bloque defende un concerto económico que permita a Galicia recadar e xestionar o 100% dos seus recursos, á semellanza do modelo foral vasco e navarro. Desde esta perspectiva, a demanda non é anecdótica: Galicia ten un dos territorios máis envellecidos e dispersos de Europa, e o sistema común penalízaa sistematicamente por esas características estruturais.

O que está en xogo

Detrás das siglas e dos reproches parlamentarios hai unha cuestión material e urxente: os recursos que cheguen a Galicia determinarán a calidade da sanidade pública, da educación e dos servizos de coidados para millóns de persoas. O modelo proposto por Hacienda incrementaría a cesión ás comunidades do IRPF do 50% ao 55% e do IVE do 50% ao 56,5%, e incorporaría novos impostos á cesta de recursos autonómicos, como o de Patrimonio ou o de depósitos bancarios. Con todo, segundo as propias estimacións gobernamentais, o conxunto das comunidades recibirían en 2027 uns 224.500 millóns de euros, moi por riba dos 152.484 millóns de 2023. O problema para Galicia é que a súa parte proporcional continúa sendo claramente insuficiente.

O pacto inicial entre o Goberno e ERC, que serviu de base para a proposta, e do que a Xunta denuncia que “non cambiou nin unha coma”, segue a ser o gran punto de conflito. Mentres os partidos galegos seguen a cruzar acusacións no Parlamento de Santiago, o CPFF do 29 de xullo achégase sen que Galicia teña conseguido articular unha posición común. O custo desa fragmentación política mídese en hospitais, escolas e servizos de atención ás maiores.