A desescalada compensatoria do Imposto sobre Hidrocarburos —15, 10 e 5 céntimos por litro en xullo, agosto e setembro— non evita o encarecemento estrutural para os sectores intensivos en combustible
Dende o 1 de xullo de 2026, encher o depósito en calquera gasolineira galega saíu moito máis caro. O Goberno de España non prorrogou a rebaixa extraordinaria do IVE dos carburantes, que pasou de novo do 10% ao tipo xeral do 21%, poñendo fin a un escudo fiscal que levaba vixente dende finais de marzo. A decisión afecta de xeito directo ás economías familiares, mais sobre todo aos sectores produtivos galegos máis dependentes do combustible: a pesca, o transporte por estrada e a loxística.
A rebaixa do IVE ao 10% fora aprobada mediante o Real Decreto-lei 7/2026 como parte do Plan Integral de Resposta á Crise en Oriente Medio, tras a escalada dos prezos da enerxía derivada do conflito no Estreito de Ormuz. Grazas a esas medidas, segundo recolle o portal especializado Motor.es, a gasolina chegou a rebaixarse en arredor de 30 céntimos por litro e o gasóleo en máis de 20 céntimos. O 30 de xuño expirou o prazo desas medidas e o Goberno non aprobou ningunha prórroga, en parte pola presión da Comisión Europea, que advertiu que as directivas comunitarias non permiten aplicar tipos reducidos de IVE aos carburantes fósiles, e en parte pola distensión relativa dos mercados internacionais do cru.
Para amortiguar o impacto, o Executivo aprobou de urxencia o Real Decreto-lei 18/2026, que substitúe a rebaixa do IVE por unha desescalada gradual no Imposto sobre Hidrocarburos: 15 céntimos de desconto por litro en xullo, 10 en agosto e 5 en setembro, con retirada total prevista en outubro. A Axencia Tributaria confirmou ademais que se prevén reducións maiores se a variación do IPC da gasolina ou do gasóleo supera o 15% respecto ao mesmo mes de 2025. O mecanismo funciona, porén, a posteriori: actúa cando o dano xa está feito.
Os números son reveladores. Segundo as estimacións de Motor.es, a gasolina 95 encarece en arredor de 11 céntimos por litro, mentres que o gasóleo sobe uns 5 céntimos. Encher un depósito de 50 litros con gasoil A custaba este venres pasado 78,2 euros en Galicia, preto de dous euros máis que a semana anterior; no caso da gasolina, o sobrecoste rozaba os cinco euros, segundo datos de Galiciae.com. Os prezos dos carburantes no inicio de xullo son os máis elevados para este período dende 2022.
A situación é especialmente grave para a frota pesqueira galega, que xa viña sufrindo os efectos da crise enerxética. Tal e como denunciou Sauro Martínez, patrón maior de pescadores, o combustible pasou de representar un cuarto dos custos operativos a absorber o 50% da facturación. En modalidades como o arrastre, esa porcentaxe supera o 60%. A consecuencia directa foi que moitos barcos deixaron de saír a faenar por non ser rendible, e algunhas rías galegas perderon embarcacións de especies como a sardiña. “A frota está parando”, afirmou Martínez, “de cen barcos saen tres ou catro”. Neste contexto, a fin da rebaixa do IVE chega nun momento de máxima vulnerabilidade para un sector xa ao límite.
A única compensación específica para o sector primario é a bonificación de 20 céntimos por litro para o gasóleo profesional de transporte, agricultura e pesca, que o Goberno mantén ata o 30 de setembro, segundo confirmou o portal Híbridos y Eléctricos. Ademais, a Comisión Europea autorizou a España a destinar ata 25 millóns de euros para cubrir ata o 70% dos custos adicionais de combustible do sector pesqueiro derivados da crise. Con todo, estas axudas chegan de xeito parcial e con atraso, mentres os armadores asumen o sobrecoste cos seus propios fondos.
Dende unha perspectiva crítica, resulta sintomático que o Goberno eliminase a rebaixa fiscal xeral —que beneficiaba a todos os consumidores— sen garantir antes mecanismos de cobertura reforзados para os sectores produtivos máis vulnerables. A lóxica da desescalada responde ás esixencias de Bruxelas e á conveniencia recadatoria do Estado, pero traslada o custo aos sectores con menor capacidade de absorbelo: a pequena pesca artesanal, as cooperativas de transporte, as empresas familiares de distribución. Son precisamente estes axentes, e non as grandes multinacionais loxísticas, os que sofren de xeito máis agudo cada céntimo de subida no surtidor.
Galicia, coa súa forte dependencia dos sectores pesqueiro, do transporte por estrada e da agroindustria, está especialmente exposta a este tipo de choques. A soberanía enerxética real —non a declarada en decretos de urxencia— require dun modelo que protexa as actividades produtivas estratéxicas do territorio e non as someta aos vaivéns dos mercados globais do cru e ás imposicións fiscais de Bruxelas. O verán de 2026 xa comezou máis caro. E en outono, cando desaparezan as derradeiras bonificacións, o golpe será definitivo.