As declaracións do presidente dos EUA na cumio da OTAN en Ankara afunden o Ibex 35 case un 3% e ameazan sectores vitais como as conservas, o téxtil e a automoción galega
O presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, volveu lanzar esta semana as súas máis duras ameazas contra España, nun episodio que pon en serio risco centos de millóns de euros en exportacións galegas e acende todas as alarmas nos sectores produtivos do país. Durante a segunda xornada da cumio da OTAN celebrada en Ankara, a capital turca, Trump dirixiuse publicamente ao secretario do Tesouro estadounidense, Scott Bessent, e ordenoulle de forma explícita que suspendese todo o comercio con España. “España é un caso perdido. Xa non queremos facer negocios con España. Quero que o suspendas”, dixo Trump, sentado xunto ao secretario xeral da OTAN, Mark Rutte, ante as cámaras de todo o mundo.
As declaracións non quedaron aí. O mandatario cualificou a España de “socio terrible” na OTAN, acusouna de non pagar e non participar na alianza militar, e fíxoa obxecto dunha animosidade especial por negarse a elevar o gasto en defensa ata o 5% do PIB —obxectivo ao que Sánchez foi o único líder dos 32 países membros da alianza en non comprometerse na cumio de 2025— e por denegar o uso das bases militares españolas de Rota e Morón para os bombardeos estadounidenses contra Irán.
A reacción dos mercados foi inmediata e severa. O Ibex 35 pechou a sesión do mércores cunha caída do 2,73%, ata os 19.104 puntos, a peor xornada bursátil dende marzo, cun Banco Santander que chegou a perder case un 5% e IAG máis dun 14%. As bolsas europeas tamén resentíronse: o DAX alemán caeu un 2,36% e o CAC 40 francés un 2,14%. En Wall Street, o Dow Jones retrocedera un 1,57%.
Para Galicia, as consecuencias potenciais van moito máis aló dos indicadores bursátiles. As exportacións galegas cara aos EUA representan o 2,6% do total e creceron un 37,8% nos últimos cinco anos ata alcanzar os 801,5 millóns de euros anuais. Esas cifras están agora expostas á maior ameaza desde que Trump chegou ao poder. O sector conserveiro é o máis vulnerable: Anfaco-Cecopesca xa advertira de que os aranceles do 20% impostos á UE podían afectar gravemente o acceso dos produtos do mar galegos ao mercado estadounidense, que crecera un 14% en volume e un 11% en valor en 2024. Un embargo comercial total sería un golpe devastador para as ducias de pequenas e medianas empresas conserveiras do litoral atlántico galego, moitas delas de base familiar e con escasa capacidade para absorber perdas repentinas de mercado.
No sector téxtil, Inditex dispón de maior marxe de manobra pola súa diversificación global, mais a incerteza tamén a afecta. Outras firmas de menor tamaño do ecosistema téxtil galego terían moitas máis dificultades para reorientar as súas vendas. No ámbito da automoción, aínda que as exportacións directas de vehículos de Stellantis Vigo cara aos EUA son mínimas, o risco existe a través das cadeas de subministración europeas, fundamentalmente a alemá, que si ten nos EUA un destino clave. Calquera contracción da industria automobilística continental repercut de forma directa na planta viguesa, que emprega a máis de 12.000 persoas.
A isto súmase a exposición de empresas como Cortizo, con sede en Padrón, cuxa presenza no mercado estadounidense alcanza os 28 millóns de euros, ou a pizarra de Valdeorras, material esencial na construción nos EUA que tamén se vería encarecido ou bloqueado por un hipotético embargo.
O presidente da Confederación de Empresarios de Galicia (CEG), Juan Manuel Vieites, xa advertira en marzo, tras unha primeira ronda de ameazas de Trump, que “o mercado máis importante para Galicia, fóra da Unión Europea, é Estados Unidos” e que de materializarse o anuncio sería “unha moi mala noticia”. As voces empresariais galegas piden que se diversifiquen os mercados, pero recoñecen que “buscar outros mercados como este non é tan fácil”.
A resposta do goberno español chegou con “calma e normalidade”, segundo fontes de Moncloa, que recordaron que os EUA manteñen superávit comercial con España e que “os vínculos económicos os tecen as empresas privadas, non os gobernos”. Pedro Sánchez asegurou que a súa conversa con Trump en Ankara foi “sen trantez” e “con absoluta cordialidade”. Mais esa aparente frialdade diplomática non acalma os nervios nos portos, nas fábricas conserveiras nin nas plantas industriais de Galicia.
O que está en xogo é algo máis que cifras: é o modelo produtivo dun país que durante décadas construíu conexión co mercado atlántico e que agora ve como un home solo, desde Ankara, pode desfacer con catro palabras anos de esforzo exportador. Galicia, un territorio periférico que nunca tivo a posibilidade de defender os seus intereses nos foros onde se deciden estas cousas, paga a factura dunha confrontación xeopolítica na que non ten nin voz nin asento.