As declaracións do presidente dos EEUU na cumbre da OTAN en Ankara poñen en risco os dous maiores motores exportadores de Galiza: Stellantis Vigo e o grupo arteixán.
Donald Trump volveu disparar contra España o pasado 8 de xullo desde Ankara, onde os líderes da Alianza Atlántica se reunían na súa cumbre anual. «España é un caso perdido. Non queremos máis trato comercial con España», dixo o presidente dos Estados Unidos nunha comparecencia conxunta co secretario xeral da OTAN, Mark Rutte. Foron palabras que soaron con especial estrépito en Galiza, onde os dous grandes motores exportadores do país —Stellantis Vigo e o grupo Inditex— dependen en boa medida das relacións comerciais con EEUU e das cadeas globais que unha guerra arancelaria podería desmantelar.
Non é a primeira vez que Trump brandiu esta ameaza. Xa en marzo fixera declaracións similares como represalia pola negativa do Goberno de Sánchez a colaborar cos ataques militares contra Irán, e tamén daquela definira a España como «un aliado terrible». Desta vez, o detonante engade a cuestión do gasto en defensa: Sánchez rexeitou comprometerse con destinar o 5% do PIB á OTAN, o que converte a España, segundo Trump, nun socio «hostil» co que hai que «deter de inmediato» o trato.
A Unión Europea saíu en defensa de España, lembrando que o comercio co bloque negóciao Bruxelas, non os estados membros individualmente, e que existe un acordo comercial vixente que obriga a ambas as partes. Con todo, a retórica agresiva de Washington xa tivo «lamentable reflexo na bolsa», tal e como recoñeceron analistas financeiros. E en Galiza, onde a economía está extraordinariamente exposta ás exportacións industriais, a ameaza non é abstracta.
O sector da automoción representa o 15,7% do PIB galego e o 29% do total das exportacións do país. A planta de Stellantis en Vigo é o corazón industrial desta estrutura: en toda Galiza, o sector ocupa 23.600 persoas de forma directa, das que a gran maioría se concentran na comarca viguesa, representando o 14,1% do emprego industrial galego. Uns datos que xa veñen marcados pola precariedade: o emprego no sector leva caendo un 5% anual desde 2020 e os sindicatos como a CIG denuncian a proliferación de ERTEs e a precarización das condicións laborais.
O propio grupo Stellantis xa deu mostras do que supón a hostilidade arancelaria de Washington: cando Trump impuxo aranceis do 25% á importación de automóbiles, a multinacional francoitaliana paralizou producción en Canadá e México e recortou 900 postos en plantas de EEUU. Os fabricantes europeos son especialmente vulnerables a estes aranceis, e Stellantis figura entre os máis expostos segundo as análises de Scope Ratings. A planta de Vigo acaba de asegurar produción coa plataforma CMP ata 2032, mais nun contexto de guerra comercial aberta esa estabilidade podería verse comprometida.
No caso de Inditex, a situación é diferente pero non menos relevante. O grupo con sede en Arteixo ten presenza en 25 estados de EEUU con 99 tendas, e o mercado norteamericano representa arredor do 9% das súas vendas totais. Aínda que a compañía ten aproximadamente o 50% da súa produción en rexións próximas —Península Ibérica, Marrocos e Turquía—, un 30% aínda depende de Bangladesh, China e India, países que xa sofren aranceis elevados. Malia que a dirección de Inditex declarou estar «preparada para calquera continxencia» e «acostumada» a reximes arancelarios cambiantes, a incerteza crecente sobre o mercado estadounidense supón un risco real para a rendibilidade do maior exportador galego.
Desde unha perspectiva de soberanía económica, o que deixa ao descuberto esta crise é a extrema vulnerabilidade dunha economía galega que depende de decisións tomadas en Washington ou en consellos de administración de multinacionais. Nin Stellantis nin Inditex son empresas de capital galego: a primeira está participada por capital francés, chinés e fondos de investimento estadounidenses; a segunda, malia as súas raíces arteixás, opera como corporación global con intereses que non sempre coinciden cos do tecido produtivo e laboral do país.
A resposta do Goberno español foi de «normalidade» e «tranquilidade», recordando que os lazos comerciais «os tecen as empresas, non os gobernos». Unha afirmación que, vista desde Galiza, soa a escasa protección para as traballadoras e traballadores cuxa vida depende de cadeas de valor tan fráxiles como as que hoxe ameaza Trump desde Ankara. O que está en xogo non é só un conflito diplomático: son empregos reais, familias reais e o futuro industrial dunha nación que merece mellor que ser moneda de cambio nas guerras xeopolíticas alleas.