O presidente dos EUA esixiu ao seu secretario do Tesouro que cese o comercio bilateral tras a negativa de Sánchez a elevar o gasto militar ao 5% do PIB na cúpula da OTAN en Ankara
O presidente dos Estados Unidos, Donald Trump, ordenou este mércores ao seu secretario do Tesouro, Scott Bessent, que corte “completamente” o comercio con España, cualificando ao Goberno de Pedro Sánchez de “causa perdida” e “socio terrible na OTAN” por rexeitarse a elevar o gasto en defensa ata o 5% do PIB. As declaracións produciron un novo terremoto nos mercados financeiros e, de materializarse, porían en risco centos de millóns de euros en exportacións galegas cara ao mercado estadounidense.
As palabras de Trump pronunciáronse durante a segunda xornada da Cúpula da OTAN celebrada en Ankara, a capital turca, nunha comparecencia conxunta co secretario xeral da Alianza, Mark Rutte. “Corten todo o comercio con España, por favor, incluídas as visitas. Non queremos ter nada que ver”, afirmou o magnate republicano segundo recolleu a axencia EFE. Non é a primeira vez que Trump formula esta ameaza: xa o fixera en marzo de 2026, cando tamén esixiu un embargo comercial tras a negativa de Sánchez a ceder as bases militares de Morón e Rota para as operacións contra Irán.
A resposta dos mercados foi inmediata e contundente. O Ibex 35 afundiu case un 3%, ata situarse no limiar dos 19.100 puntos, rexistrando a súa peor sesión desde o pasado mes de marzo. Os valores máis castigados foron Amadeus (-5,44%), Banco Santander (-5,06%), Acerinox (-4,99%), IAG (-4,58%) e Arcelormittal (-4,45%), mentres o resto das bolsas europeas tamén pecharon en negativo, aínda que con menor intensidade que o selectivo español.
O escudo xurídico europeo resoa con forza neste contexto. A Moncloa lembrou que a política comercial é competencia exclusiva da Unión Europea, polo que non é posible adoptar medidas contra un só Estado membro ao marxe do bloque comunitario. A Comisión Europea respaldou España e reiterou que as relacións comerciais entre a UE e os EUA son “profundas e mutuamente beneficiosas”. O propio secretario xeral da OTAN, Mark Rutte, saíu en defensa de España durante a cúpula, lembrando que o país chegou ao obxectivo do 2% do PIB en gasto de defensa.
Para Galiza, a ameaza acende as alarmas dun tecido produtivo que xa convive con meses de incerteza arancelaria. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), as exportacións galegas aos EUA alcanzaron en 2024 os 801,5 millóns de euros, o que representa o 2,6% do volume total das vendas ao exterior, que baten récords con 31.019 millóns. Unhas 300 empresas galegas poderían verse afectadas, con vendas que se reducirían, no peor dos escenarios, en 200 millóns de euros segundo cálculos da propia Xunta de Galicia. Os sectores galegos con maior exposición directa ao mercado estadounidense son a industria química, que enviou mercadorías por 198,8 millóns de euros e representa o 17% das súas vendas; a industria naval, que destina ao país norteamericano o 46,7% das súas exportacións, cun total de 92,2 millóns; e a maquinaria, con 83,9 millóns.
O sector agroalimentario galego tamén está na corda frouxa. As adegas da Denominación de Orixe Rías Baixas, con arredor de 35 bodegas exportadoras ao mercado estadounidense, xa denunciaron nos últimos meses que o anuncio de novos aranceis provocou unha parálise total das vendas. O complexo conserveiro e pesqueiro, cuxa relevancia no mercado dos EUA vén minguando nos últimos anos, tamén aparece entre os sectores citados polo Foro Económico de Galiza como especialmente vulnerables. As conservas, o marisco e o viño son os produtos agroalimentarios con maior cota nos EUA.
Stelantis Vigo, buque insignia da automoción galega, atópase nunha situación máis matizada. Desde os sindicatos da factoría de Balaídos recoñecen que a exportación a Estados Unidos dos coches producidos en Vigo é “residual”, xa que o mercado fundamental é o europeo. Con todo, os expertos advirten que un escenario de guerra comercial total arrastraría a cadea de subministración e os provedores, moitos deles galegos, que si venden compoñentes ao exterior.
O Foro Económico de Galiza sinala que a economía galega non sofre unha especial exposición ao comercio cos EUA, ao supor apenas o 2,7% das exportacións, mais alerta dun “impacto indirecto” perigoso: que China, expulsada dos mercados estadounidenses polos aranceis, se lance en masa noutros mercados de maior interese galego, mentres a escalada proteccionista alimenta a inflación e deprime o crecemento. Como advirte o economista José Manuel Sánchez Santos, da Universidade da Coruña, “calquera barreira que dificulte o comercio internacional acabará tendo una tradución en termos de crecemento”.
A diferenza do que ocorre nas grandes capitais financeiras, en Galiza esta ameaza non é só un titulares de bolsa. É a incerteza sobre os postos de traballo en fábricas conserveiras, sobre as colleitas do Salnés que esperan buques cara a Nova York, sobre os talleres de compoñentes do automóbil do cinturón industrial de Vigo e Pontevedra. A soberanía económica non se conquista nos corredores de Ankara: deféndes no territorio, diversificando mercados e apostando polo valor engadido da produción propia. Esa é a lección que esta crise, nin a primeira nin a última, volve poñer sobre a mesa.