Hacienda convoca o CPFF para o 29 de xullo cunha proposta que recorta o peso do envellecemento e da dispersión, factores clave para o país
O ministro de Facenda, Arcadi España, activou esta semana o cronograma para a reforma do sistema de financiamento autonómico, anunciando que o Consello de Política Fiscal e Financeira (CPFF) se reunirá o vindeiro 29 de xullo. Antes desa data, o Ministerio remitirá ás comunidades autónomas o primeiro borrador do acordo e celebrará o día 14 de xullo unha reunión do comité técnico para debater a proposta. O obxectivo declarado do Goberno é que o novo modelo entre en vigor o 1 de xaneiro de 2027, aínda que os prazos se van estreitando a cada paso.
A proposta de Hacienda inclúe o que o Executivo central presenta como a oferta financeira máis ambiciosa dos últimos anos: unha inxección adicional de máis de 21.000 millóns de euros para as arcas autonómicas e un obxectivo de déficit do 0,1% do PIB entre 2027 e 2029, o que supón unha marxe de aproximadamente 5.849 millóns de euros para o conxunto das autonomías. O Ministerio defende que este paquete de flexibilidade fiscal e novos recursos debe servir de palanca para desbloquear un sistema que leva caducado desde 2014, máis de doce anos sen reforma real.
Porén, para Galicia a ecuación non é tan sinxela. As primeiras análises da proposta advirten de que, aínda que o país recibirá máis cartos en termos absolutos, quedará nunha peor posición relativa respecto ao modelo actual. A razón atópase nos criterios de reparto: a dispersión territorial pasa de ponderarse nun 0,6% a un 0,5% do total do modelo, e o envellecemento baixa do 8,5% ao 7%. Dous factores que Galicia leva décadas defendendo como esenciais para calcular o custo real dos servizos públicos nun territorio con máis de 110.000 persoas que superan os 85 anos e cunha poboación dispersa por máis de 30.000 entidades de poboación.
Desde a Consellería de Facenda, o conselleiro Miguel Corgos trasladou a “profunda decepción” de Galicia no último CPFF celebrado en xaneiro, cualificando o modelo de “funesto” e denunciando que o Ministerio non achegou os datos detallados do cálculo que as autonomías precisaban para avaliar a proposta con rigor. Para o Goberno galego, a reforma debe orientarse a perfeccionar o modelo vixente garantindo que as necesidades de gasto das comunidades primen sobre a súa capacidade tributaria, e non ao revés.
A posición da Xunta, con todo, está condicionada pola subordinación do PP galego á estratexia do PP estatal, que rexeita sistematicamente sentarse a negociar. Mentres tanto, Galicia perde marxe de influencia nunha negociación que avanza sen ela. O BNG sinala que este é precisamente o custo de non ter soberanía fiscal propia. A formación nacionalista leva anos demandando un concerto económico galego, comparable ao vasco ou navarro, que permita ao país recadar e xestionar os seus propios recursos. A portavoz nacional, Ana Pontón, advertiu que o actual sistema “permite ao Estado facer caixa con Galicia” mentres a comunidade enfronta carencias en sanidade, educación e atención á dependencia, cunha fenda estimada de máis de 5.000 millóns de euros entre o recadado e o retornado.
O debate ten ademais unha dimensión política de fondo: a proposta estatal foi deseñada en clave de acordo con ERC, o que levou ao rexeitamento case unánime no CPFF de xaneiro, onde só Cataluña respaldou o texto. Desde gobernos do PP ata executivos socialistas como os de Castilla-La Mancha ou Asturias cualificaron o modelo de viciado pola bilateralidade. A cita do 29 de xullo, en consecuencia, afróntase sen garantías de avance real, e a aprobación polo Consello de Ministros quedará para despois do verán, sen data concreta.
O Anuario 2026 do Foro Económico de Galicia, que se presenta o 15 de xullo en A Coruña con participación do propio Arcadi España, sitúa esta cuestión no centro do debate económico galego: como pode Galicia, con crecemento superior á media europea pero con retos estruturais severos como o envellecemento e a dispersión, garantir a sustentabilidade dos seus servizos públicos se o modelo de financiamento a penaliza no reparto? A resposta a esa pregunta determinará décadas de política social e económica no país. E hoxe, como tantas veces, decídese lonxe de aquí.