O programa estatal incentiva a I+D+i e o emprego cualificado no sector farma, mais Galicia carece de presenza relevante neste ecosistema industrial de alto valor engadido
O ministro de Industria e Turismo, Jordi Hereu, presentou esta semana a nova edición do Plan Profarma, o principal instrumento estatal de apoio á competitividade da industria farmacéutica española, cun programa que acumula máis de tres décadas de funcionamento e que na súa convocatoria de 2025 reuniu 54 empresas participantes, das cales 43 resultaron beneficiarias.
O plan, desenvolvido conxuntamente polos ministerios de Industria, Sanidade e Ciencia, avalía ás compañías farmacéuticas con base na súa capacidade industrial, actividade de I+D+i, creación de emprego de calidade, colaboración público-privada, exportacións e compromisos en materia de sostenibilidade. As empresas que obteñen mellores cualificacións benefícianse de reducións nas súas aportacións ao Sistema Nacional de Saúde, un mecanismo que conecta directamente a política industrial coa sanitaria.
Hereu subliñou que o sector farmacéutico xera un valor engadido equivalente ao 2% do PIB español e constitúe un dos principais motores de innovación da economía estatal. O programa encádrase na Estratexia da Industria Farmacéutica 2024-2028, aprobada recentemente polo Goberno central, que aposta por consolidar a España como referente europeo en produción e desenvolvemento de medicamentos.
Non obstante, a presentación do Plan Profarma pon de manifesto unha das debilidades estruturais da economía galega: a escasa presenza de Galicia nos sectores industriais de alta tecnoloxía e alto valor engadido. Mentres comunidades como Cataluña, o País Vasco ou Madrid concentran a práctica totalidade das instalacións farmacéuticas e dos centros de I+D+i biomédico do Estado, Galicia mantén unha participación marxinal neste ecosistema industrial.
As mesas de debate celebradas no acto abordaron cuestións de relevancia estratéxica como a autonomía farmacéutica europea —obxecto de crecente preocupación tras a pandemia e as tensións nas cadeas de subministración globais—, o desenvolvemento de terapias avanzadas, a transformación dixital do sector e a sostenibilidade ambiental dos procesos produtivos. Trátase de eixos que marcarán a reconversión industrial nas próximas décadas e nos que Galicia non pode permitirse quedar á marxe.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que instrumentos como Profarma, aínda que valoran a sostenibilidade e o emprego de calidade, operan fundamentalmente en beneficio das grandes corporacións farmacéuticas multinacionais radicadas no Estado. O acceso de empresas de menor tamaño, cooperativas de saúde ou iniciativas de innovación biomédica de base pública resulta estruturalmente limitado nun programa deseñado á medida das grandes compañías.
Galicia conta con algunhas iniciativas incipientes no ámbito da biotecnoloxía e a investigación biomédica —especialmente ao redor do ecosistema universitario compostelán e do complexo hospitalario de Santiago—, mais a distancia entre estes embrións de coñecemento e a capacidade industrial necesaria para competir no mercado farmacéutico europeo segue sendo enorme. Sen un investimento decidido desde a Xunta de Galicia e desde as institucións europeas para atraer e fixar este tipo de actividade no territorio, o país continuará a ser un espectador pasivo nun dos sectores industriais de maior crecemento do continente.
O reto non é só atraer capital foráneo, senón construír un tecido propio de investigación, produción e innovación farmacéutica que responda ás necesidades de saúde da poboación galega e que xere emprego cualificado e arraigo territorial.