O proxecto europeo Smartcoast, financiado con 3 millóns de euros, busca compatibilizar os fluxos turísticos coa conservación ambiental nas costas atlánticas
A Universidade de Vigo suma un novo proxecto europeo á súa traxectoria investigadora no ámbito da sostibilidade. Baixo o nome Smartcoast —acrónimo de Sustainable MAnagement of visitor flows for Resilient Tourism in Coastal Areas—, esta iniciativa financiada polo programa Interreg Atlantic Area conta cun orzamento de case 3 millóns de euros e terá unha duración de 30 meses. A UVigo, que recibirá preto de 150.000 euros desta partida, desempeñará un papel central no deseño metodolóxico e na posta en marcha das actuacións piloto en territorio galego, concretamente nos concellos de O Grove e Bueu.
O proxecto está coordinado polo Groupement d’Intérêt Public Littoral en Nouvelle-Aquitaine, organismo público francés, e agrupa 23 entidades de España, Francia, Irlanda e Portugal, das cales 13 participan como socias asociadas. Esta dimensión transfronteiriza reforza os vínculos no espazo atlántico europeo e achega unha perspectiva compartida sobre os retos que enfrontan os territorios costeiros ante a presión crecente do turismo de masas.
Desde a UVigo, o traballo canalizarase a través do Grupo de Investigación Organización do Coñecemento (OE7), adscrito ao centro Ecobas. A investigadora principal Pilar Muñoz e o catedrático Pablo Cabanelas encabezan un equipo que combinará ferramentas de análise de datos, tecnoloxías dixitais e estratexias participativas para achegar solucións reais ás comunidades locais. “O obxectivo é desenvolver e aplicar solucións innovadoras para mellorar a xestión dos fluxos de visitantes en espazos costeiros de alto valor ambiental”, subliña Muñoz.
O enfoque do proxecto resulta especialmente relevante nun contexto en que a saturación turística ameaza ecosistemas mariños e costeiros de enorme valor ecolóxico e cultural. Fronte ao modelo depredador que converte o litoral en mercadoría, Smartcoast aposta por un turismo rexenerativo, que devolva ao territorio máis do que lle toma, e pola metodoloxía ‘Leaders and Learners’, que facilita a transferencia de coñecemento entre as rexións participantes máis aló do período de execución do proxecto.
As actuacións en O Grove e Bueu estrutúranse en catro fases: identificación de alternativas de mobilidade sostible cara ás zonas costeiras; análise dos patróns de comportamento das persoas visitantes; implementación de sistemas de xestión do acceso e do estacionamento —con especial atención ao fenómeno das autocaravanas e furgonetas camper—; e, por último, campañas de sensibilización dirixidas tanto á poboación local como ao turismo receptor.
A implicación directa dos concellos de O Grove e Bueu como entidades asociadas é un factor diferencial que garante que os resultados do proxecto non quedarán en propostas académicas sen aplicación práctica. A conexión do grupo investigador co tecido socioeconómico galego permitiu incorporar desde o inicio as necesidades reais do territorio, algo imprescindible para que calquera política de xestión turística teña impacto efectivo sobre as comunidades que habitan e traballan nesas costas.
A UVigo deseñará ademais a metodoloxía común para a medición e seguimento dos fluxos de visitantes, así como indicadores ambientais e sociais que permitan avaliar o impacto das actuacións. Esta dimensión formativa e de transferencia entre administracións locais e entidades investigadoras é fundamental para que os resultados do proxecto se integren nas políticas públicas e na xestión cotián do litoral galego.