Bruxelas presenta unha estratexia para o sector gandeiro que inclúe un plan de proteínas e revisións sobre o benestar de galiñas, polos e porcos.
A Comisión Europea acaba de presentar unha nova estratexia para o sector gandeiro da Unión Europea, un sector que emprega a arredor de sete millóns de persoas en todo o continente e xera un volume de negocio anual de 400.000 millóns de euros. Para Galicia, territorio con tradición gandeira profundamente arraigada no seu tecido rural e económico, este marco regulatorio europeo ten implicacións directas e merece unha análise detida.
A proposta de Bruxelas articúlase en cinco eixos: preparación ante crises, competitividade, sostibilidade, adaptación a todos os tipos de explotacións e rexións, e recoñecemento da excelencia produtiva. O obxectivo declarado é garantir que as granxas europeas poidan afrontar os seus retos —baixa rendibilidade, custos en alza, emerxencia climática e enfermidades animais— sen poñer en risco nin a súa viabilidade económica nin os estándares ambientais e de benestar.
Un dos puntos máis destacados é o chamado Plan de Acción de Proteínas, que pretende reducir a dependencia europea de importacións de soia e outros cultivos proteicos, maioritariamente procedentes de América Latina. En 2025, só o 25% das oleaxinosas e cultivos proteicos empregados na alimentación animal da UE eran de produción propia. A meta fixada é chegar ao 35% en 2035. Para Galicia, onde a presión das importacións baratas de soia transxénica pesa sobre os custos das granxas de vacún de leite, esta medida podería supor un alivio estrutural, sempre que veña acompañada de incentivos reais para a produción local de leguminosas e outros cultivos forraxeiros.
No eido do benestar animal, a estratexia anuncia revisións normativas específicas para galiñas poñedoras, polos de engorda e porcos, con períodos de transición e apoio financeiro para facilitar a reconversión das explotacións cara a sistemas libres de xaulas. Esta esixencia, ben recibida desde o punto de vista ético e ambiental, require que as axudas cheguen efectivamente ás pequenas e medianas granxas familiares, que son a columna vertebral do rural galego, e non só ás grandes corporacións con capacidade de adaptación propia.
Tamén se contempla o desenvolvemento dun mapa de vías para matadoiros de baixa capacidade e móbiles, co fin de reducir o transporte de animais vivos e dinamizar as economías locais. Esta medida conecta directamente coas demandas históricas de moitas comarcas galegas, que viron desaparecer as súas instalacións de sacrificio local en favor de macroinstalacións concentradas, en detrimento tanto do benestar animal como da economía de proximidade.
A estratexia incorpora igualmente ferramentas de xestión de riscos para mellorar a resposta ante crises sanitarias —como as sufridas nos últimos anos pola gripe aviaria ou a febre aftosa— e comprométese a desenvolver métodos harmonizados para cuantificar as emisións de gases de efecto invernadoiro a nivel de granxa, un paso necesario para integrar o sector gandeiro nos plans climáticos europeos de forma xusta e rigorosa.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que o éxito desta estratexia dependerá en gran medida de como se traduza en fondos reais e en políticas concretas a través da Política Agraria Común (PAC). A historia recente demostra que os grandes anuncios de Bruxelas non sempre chegan ás granxas pequenas con igual intensidade que ás agroindustrias. Para Galicia, que concentra boa parte da produción láctea española e mantén un modelo de explotación maioritariamente familiar, a clave estará en que a Xunta de Galicia e o Goberno español exerzan unha defensa activa dos intereses do rural galego nas negociacións de desenvolvemento desta estratexia.