A suba do IVA dos carburantes ao 21% o 1 de xullo golpea o sector pesqueiro, pero a caída do crudo nos mercados internacionais abre unha marxe de alivio urxente.
A tormenta perfecta que castigou á flota pesqueira galega nos últimos meses semella amainar, polo menos parcialmente. O prezo do barril de Brent, referencia internacional do petróleo, cotizaba en torno aos 71-72 dólares nos primeiros días de xullo de 2026, moi por baixo dos 102-105 dólares rexistrados entre abril e maio, e lonxe dos picos de case 120 dólares acadados no peor momento da crise de Oriente Medio. Dúas forzas confluentes explican este desplome: o progreso das negociacións entre Estados Unidos e Irán, que reduce a prima de risco xeopolítica, e a decisión da OPEP+ de aumentar a produción en 188.000 barrís diarios adicionais a partir de agosto, o quinto incremento mensual consecutivo do grupo liderado por Arabia Saudita e Rusia.
Para a pesca galega, esta baixada chega nun momento crítico. O 1 de xullo, o Goberno español deixou caducar as medidas excepcionais do Real Decreto-lei 7/2026, aprobado en marzo para paliar o impacto da guerra en Irán. Con ese vencemento, o IVA dos carburantes retornou ao tipo xeral do 21%, fronte ao 10% vixente desde o 22 de marzo. O diésel encareceuse preto de cinco céntimos por litro para o conxunto dos consumidores. Para a flota pesqueira e o transporte profesional, porén, o Goberno mantivo a bonificación de 20 céntimos por litro no gasóleo profesional, recollida no novo Real Decreto-lei 18/2026, que tamén establece un desconto xeral decrecente: 15 céntimos en xullo, 10 en agosto e 5 en setembro.
A combinación destes dous factores —a caída do crudo nos mercados internacionais e as bonificacións ao gasóleo profesional— xera un escenario de alivio relativo para os armadores galegos. Lembrémonos do que estaba en xogo: o prezo do gasóleo mariño chegou a dispararse de 0,53 euros por litro a inicios de 2026 ata superar o euro en moitos portos, o que representou un aumento de máis do 72% en apenas unhas semanas. A patronal Arvi denunciou daquela que a situación ameazaba con facer inviable a actividade económica da flota de altura e gran altura, precisamente a que opera desde portos galegos como Vigo ou A Coruña. O gasoil supón, segundo estimacións sectoriais, entre o 20% e o 45% dos custos operativos totais dun buque, dependendo do tipo de pesca e da especie capturada.
Dende o punto de vista editorial, non podemos deixar de sinalar que este alivio ten moito de provisional e insuficiente. A caída do Brent obedece a dinámicas xeopolíticas alleas aos intereses do sector produtivo galego —a diplomacia entre Washington e Teherán ou as disputas internas na OPEP+— e pode reverterse con rapidez. O sector pesqueiro artesanal e as pequenas confrarías de pescadores, que non contan con estruturas financeiras para absorber volatilidades tan extremas, seguen expostos a un sistema de prezos que non lles ofrece ningunha certeza. Os armadores que avaliaban paradas de actividade por quebranto operativo non teñen por que ver resoltos os seus problemas estruturais cunha baixada conxuntural do crudo.
Para as empresas de transporte de mercadorías, o impacto tamén é positivo, aínda que igualmente limitado. O diésel profesional mantén a bonificación dos 20 céntimos, pero a subida do IVA aumentou a presión fiscal sobre as transportistas autónomas e as pequenas empresas que non dispoñen de tarxeta de gasóleo profesional. Nun sector con marxes xa moi axustadas e dependente da demanda industrial galega —incluída a planta de Stellantis en Vigo e a industria auxiliar do automóbil—, calquera variación de custo ten impacto directo nas contas de resultados.
A perspectiva de que o Brent se manteña na franxa dos 70-72 dólares nos próximos meses é real pero non está garantida. A Axencia Internacional da Enerxía (AIE) previu que a demanda global de petróleo caerá en 2026 por mor dos altos prezos e as perturbacións no subministro, o que podería presionar os prezos á baixa. Pero a normalización das exportacións do Golfo Pérsico é aínda parcial —as exportacións de Arabia Saudita recuperaron ao redor do 90% dos niveis previos á guerra—, e calquera rebrote das tensións en Oriente Medio podería volver encarar o crudo de xeito súbito.
O que queda claro é que o sector pesqueiro galego non pode depender de oscilacións xeopolíticas para a súa viabilidade. Fai falta unha política enerxética estable que garanta subministro de gasóleo mariño a prezos sostibles, avanzar cara á electrificación dos portos e das embarcacións de curto radio, e repensar o modelo de axudas de emerxencia —sempre tardías e insuficientes— por mecanismos estruturais de apoio á flota pesqueira galega, pilar da economía azul do país.