Arcadi España convoca as comunidades para o 29 de xullo mentres o Anuario do Foro Económico de Galicia sitúa a reforma fiscal no centro do debate estratéxico do país.
O ministro de Facenda do Goberno de España, Arcadi España, anunciou este luns que convocará as comunidades autónomas no Consello de Política Fiscal e Financeira (CPFF) o próximo 29 de xullo para abordar a reforma do sistema de financiamento autonómico. Para Galicia, o que se decida nesa mesa non é un debate técnico de cifras: é o futuro da sanidade pública, da educación e da atención á dependencia nun territorio que o modelo proposto ameaza con deixar nunha posición claramente desfavorable.
Segundo o cronograma fixado por Hacienda, esta mesma semana remitirase ás comunidades o primeiro borrador do acordo para reformar o sistema. O 14 de xullo está prevista unha reunión do comité técnico para discutir a proposta e, con posterioridade, o día 29 reuniranse os conselleiros autonómicos no pleno do CPFF. A intención do Goberno central é aprobar o novo modelo en Consello de Ministros despois do verán e remitilo ao Congreso dos Deputados. O calendario apértase porque o Executivo necesita ter o novo modelo listo en outono para, se obtén os votos necesarios, aplicalo a partir do vindeiro xaneiro.
O contexto non pode ser máis relevante para Galicia. O Foro Económico de Galicia advertiu con claridade que a proposta presentada polo Ministerio de Facenda colocaría a comunidade nunha posición claramente desfavorable, cun déficit estimado de entre 900 e 1.000 millóns de euros respecto ao que debería recibir nun reparto xusto de recursos, moi por riba dos 587 millóns que o Goberno central contempla como mellora para Galicia. Un aviso que, lonxe de ser partidista, parte dunha análise baseada en proxeccións de gasto en sanidade, educación e dependencia —os tres piares do gasto autonómico— tendo en conta o envellecemento da poboación galega, a súa dispersión territorial e os custos superiores de prestación de servizos en zonas rurais ou pouco poboadas.
O conselleiro de Facenda e Administración Pública, Miguel Corgos, xa rexeitou un modelo que penaliza a Galicia, reducindo o peso da dispersión —que pasa do 0,6% ao 0,5% do total do modelo— e do envellecemento —que baixa do 8,5% ao 7%—, dous dos factores que máis condicionan o custo real dos servizos públicos no territorio galego. Para o Goberno galego, a reforma debe colocar as necesidades de gasto das comunidades por riba da súa capacidade tributaria, non ao revés.
Os números avalan a preocupación. Con o sistema actual —vixente desde 2009 e caducado desde 2014—, Galicia sitúase lixeiramente por riba da media estatal en financiamento per cápita. Con a nova proposta, segundo as primeiras simulacións manexadas por economistas como María Cadaval, Galicia quedaría por baixo de 100 sobre esa media, en algúns escenarios catro ou cinco puntos por baixo. A liña vermella é inequívoca: non se pode permitir que a financiación por habitante axustado quede por baixo da media estatal.
É precisamente neste contexto onde o Anuario 2026 do Foro Económico de Galicia, que será presentado o mércores 15 de xullo no Auditorio de Afundación de Abanca en A Coruña, adquire un valor especial. A décima edición da publicación sitúa como eixo central a participación do propio ministro Arcadi España, cuxa achega pon no centro do debate a cuestión máis transcendental para o futuro do Estado autonómico. Un debate especialmente relevante para comunidades como Galicia, onde factores como o envellecemento demográfico, a dispersión territorial ou o custo diferencial de prestación de servizos públicos adquiren unha importancia singular.
Mentres o Goberno central defende que o novo modelo supón 21.000 millóns de euros extras ao ano para o conxunto das arcas autonómicas, a realidade para Galicia apunta a que ese reparto non é equitativo. O modelo, tal e como está deseñado, favorecería ás comunidades con maior número de habitantes, pero prexudicaría aquelas con desequilibrios demográficos estruturais. Dito doutro xeito: o Estado do Benestar finánciase mal cando se ignoran os territorios máis vellos, máis rurais e máis dispersos.
Desde o Foro Económico de Galicia tamén se apuntou que o Fondo de Compensación Interterritorial (FCI), conxelado desde 2012, podería usarse para compensar algúns desaxustes do novo modelo, o que suporía para Galicia entre 300 e 400 millóns de euros adicionais. Non é un detalle menor: Galicia non debe negociar só a reforma do sistema de financiamento, senón tamén o reparto dese fondo históricamente esquecido.
O 29 de xullo será, pois, unha data clave. Con un borrador que xa xerou un amplo rexeitamento —en xaneiro, a proposta foi rexeitada por case todas as comunidades autónomas agás Cataluña—, a pregunta non é só se haberá acordo, senón se ese acordo recoñecerá a especificidade dun territorio como Galicia: enveллecido, disperso, cunha ruralidade que non é un lastre senón un dereito que merece financiamento xusto e estable.