O ministro Arcadi España presenta no CPFF unha senda de estabilidade que abre a porta a déficits asimétricos e promete financiamento récord, mentres a Xunta esixe máis ambición na regra de gasto.
O Consello de Política Fiscal e Financeira (CPFF) celebrado este luns 7 de xullo converteuse no escenario dunha proposta que sorprendeu ás comunidades autónomas. O ministro de Facenda, Arcadi España, presidiu por primeira vez este órgano multilateral para presentar a senda de estabilidade 2027-2029, e aproveitou a ocasión para abrir un debate que levaba anos sobre a mesa: a posibilidade de establecer obxectivos de déficit asimétricos para cada territorio.
A proposta central do Goberno central fixa un déficit do 0,1% do PIB para o conxunto das comunidades autónomas durante os tres anos da senda, o que, segundo o ministerio, supón un marxe fiscal de 5.849 millóns de euros para financiar servizos públicos. A Administración Central asumirá o maior esforzo fiscal, con un déficit do 1,5% en 2027, que se reducirá ao 1,4% en 2028 e ao 1,3% en 2029, mentres que a Seguridade Social asumiría un 0,2% e as entidades locais terían que acadar o equilibrio orzamentario. Canto á regra de gasto, Hacienda ofreceu ás autonomías un marxe do 4% para o próximo exercicio.
Máis aló das cifras, a verdadeira novidade foi a apertura do ministro a debater déficits asimétricos, é dicir, a posibilidade de que non todas as comunidades partan do mesmo obxectivo de déficit. Ante as reclamacións de varias administracións, Arcadi España propuxo que a Autoridade Independiente de Responsabilidade Fiscal (AIReF) elabore un borrador de reparto que logo se aborde nun novo CPFF, previsto antes do mes de agosto. O ministro sinalizou que este mecanismo beneficiaría especialmente á Comunidade Valenciana e a Murcia, as que presentan peores indicadores fiscais, nun exercicio que calificou de “solidariedade entre territorios”.
Para Galicia, o escenario é complexo. O conselleiro de Facenda da Xunta, Miguel Corgos, acudiu ao encontro esixindo que a regra de gasto “estea á altura” para atender debidamente os servizos públicos autonómicos, e advertiu de que aborda o CPFF “co escepticismo que deriva das decisións e anuncios tomados nos últimos anos”, xa que en anteriores convocatorias os anuncios de recursos “nunca chegaban a cumprirse porque non había orzamentos”. A Xunta, que xa aprobou os seus propios orzamentos para 2027 e ten en marcha o proceso de elaboración, enfronta a incerteza de non saber exactamente cal será o volume de transferencias do Estado, un dato fundamental para pechar o cadro de financiamento galego.
O problema de fondo é estrutural: o modelo de financiamento autonómica está caducado, e calquera parche sobre a senda de estabilidade non resolve o agravio histórico que sofren territorios como Galicia. O propio Goberno central recoñeceu esta situación e prevé presentar unha reforma integral do modelo antes de final de mes, nun segundo CPFF. Arcadi España subliñou que ese novo modelo suporía un incremento de achega por parte do Executivo de arredor de 21.000 millóns de euros, e que as comunidades recibirán en 2027 os maiores recursos da súa historia, con un incremento superior ao 8% respecto de 2026.
Porén, a senda aprobada no CPFF —co voto en contra das comunidades gobernadas polo Partido Popular, incluída Galicia— ten aínda un longo camiño ata converterse en realidade. O Goberno prevé que o Consello de Ministros aprobara o tecto de gasto e os obxectivos de estabilidade este martes 8 de xullo, mais logo deberá superar o filtro do Congreso dos Deputados, onde está prevista a votación para o 14 de xullo. Junts xa anunciou que rexeitará a proposta, o que podería facer que a senda naufrague como xa aconteceu en decembro de 2025.
Dende unha perspectiva de xustiza social e soberanía galega, cómpre subliñar que a regra de gasto segue a ser un instrumento que penaliza a Galicia: aínda que o financiamento autonómico medre case un 7%, só se pode destinar a gasto produtivo e a reforzar servizos públicos aproximadamente a metade de ese incremento, polo efecto limitador da regra. Trátase dunha contradición que afecta directamente á sanidade, á educación e aos servizos sociais que sostén a cidadanía galega.
O horizonte tamén depende da reforma do modelo de financiamento, onde Galicia ten moito en xogo. Economistas como Santiago Lago Peñas xa advertiron de que hai múltiples escenarios nos que Galicia podería empeorar a súa posición relativa. Nun contexto en que o Goberno de Madrid negocia con Cataluña un modelo singular, a defensa dos intereses galegos esixe presenza activa e non conformarse con anuncios que logo non se concretan en recursos reais para a veciñanza.