O Consello da Xunta aprobou a adquisición de anticorpos monoclonais e inhibidores da polimerasa para os hospitais do Sergas, beneficiando miles de pacientes galegas
O Consello da Xunta de Galicia aprobou esta semana un investimento de case 48 millóns de euros para a adquisición de medicamentos innovadores destinados ao tratamento do cancro de mama e de ovario nos centros hospitalarios do Servizo Galego de Saúde (Sergas). Trátase dunha das maiores partidas en materia de oncoloxía de precisión aprobadas polo executivo autonómico nos últimos anos, e beneficiará directamente a milleiros de mulleres galegas que sofren estas patoloxías.
A maior parte do investimento, concretamente 35.927.636 euros, destínase á contratación mediante acordo marco de anticorpos monoclonais e conxugados para o tratamento do cancro de mama. Os fármacos incluídos son o Trastuzumab emtansina, o Trastuzumab deruxtecán, o Pertuzumab e o Sacituzumab govitecán, distribuídos en cinco lotes. O contrato terá unha duración inicial dun ano, prorrogable por outros doce meses.
Estas terapias enmarcan a denominada Estratexia galega de oncoloxía de precisión e supoñen un avance significativo respecto á quimioterapia convencional, ao actuar de forma dirixida sobre as células tumorais. Segundo as autoridades sanitarias, son tratamentos potencialmente menos tóxicos e máis eficaces, especialmente para pacientes con cancro de mama HER2 positivo ou con cancro triplo negativo en estadios avanzados.
Os datos do Rexistro Galego de Tumores (Regat) revelan a magnitude do problema: en 2023 diagnosticáronse en Galicia 2.396 novos casos de cancro de mama, converténdoo no tumor máis frecuente entre as mulleres galegas, cunha taxa bruta de 171 casos por cada 100.000 habitantes. Esta realidade epidemiolóxica xustifica a urxencia dunha resposta pública robusta e de calidade.
O segundo bloque do investimento, por importe de 11.774.480,61 euros, cobre a subministración de tres tipos de inhibidores da polimerasa —Olaparib, Niraparib e Rucaparib— para o tratamento do cancro de ovario e, no caso do Olaparib, tamén do cancro de mama con mutacións nos xenes BRCA1 ou BRCA2. O expediente divídese en tres lotes e ten duración dun ano, con posibilidade de prórroga de ata dous anos. En 2023 diagnosticáronse en Galicia 220 casos de cancro de ovario, o décimo máis frecuente en mulleres.
Os inhibidores da polimerasa representan un paradigma da medicina de precisión: explotan vulnerabilidades moleculares específicas do tumor para potenciar a morte celular, permitindo personalizar o tratamento en función do perfil xenómico de cada paciente.
Dende unha perspectiva crítica, cómpre valorar positivamente que o sistema sanitario público galego garanta o acceso a estas terapias innovadoras, que de non existir cobertura pública resultarían inaccesibles para a inmensa maioría das pacientes polas súas tarifas de mercado, habitualmente desorbitadas. A aposta pola contratación centralizada e mediante acordo marco busca ademais racionalizar o gasto e garantir a equidade no acceso en todos os hospitais do Sergas.
Non obstante, a inversión pública en medicamentos de alta tecnoloxía tamén debe ir acompañada de reflexión sobre os modelos de fixación de prezos farmacéuticos, dominados por grandes multinacionais que limitan a soberanía sanitaria dos sistemas públicos. A dependencia das administracións das patentes de laboratorios privados xigantes segue sendo un debate pendente no deseño dunha política sanitaria verdadeiramente soberana e ao servizo das persoas.