O Consello de Ministros dará luz verde este mes ao Real Decreto que obriga a todas as empresas a rexistrar a xornada por sistemas electrónicos inviolables, baixo a presión de CCOO e UGT.
O Goberno español está a piques de aprobar un dos cambios normativos laborais máis relevantes dos últimos anos: o Real Decreto que obriga todas as empresas do Estado a implantar un sistema de rexistro de xornada exclusivamente dixital. O Consello de Ministros ten previsto validar o texto neste mes de xullo, despois de meses de negociación interna e presión sindical, e a norma publicarase no BOE antes do parón de agosto. As empresas galegas, maioritariamente pemes, deberán adaptarse a unhas esixencias técnicas e organizativas que nalgúns casos suporán un cambio radical na súa xestión cotiá.
O detonante inmediato da aceleración foi un ultimátum histórico dos sindicatos maioritarios. CCOO e UGT deron prazo ao Executivo até o 31 de xullo para aprobar a norma, con ameaza de non volver participar en ningún acordo co Goberno se o decreto non se publicaba no BOE. A resposta do Ministerio de Traballo chegou de inmediato: o secretario de Estado, Joaquín Pérez Rey, confirmou que o texto estaba a ser «pulido tecnicamente» para a súa aprobación nun dos consellos de ministros deste mes. Os líderes de CCOO e UGT, Unai Sordo e Pepe Álvarez, xustificaron a presión salientando que cada semana realízanse en España entre dous e tres millóns de horas extraordinarias que non se pagan, e que un rexistro fiable é o único instrumento para atallar esta sangría.
Que cambia exactamente? O novo marco normativo representa o maior cambio en control de xornada desde o RDL 8/2019, que xa obrigaba ao rexistro diario pero sen especificar os requisitos técnicos. Agora, o papel, o Excel e calquera sistema sen trazabilidade dixital quedan expresamente prohibidos. Só serán válidos os sistemas electrónicos que garantan a inalterabilidade dos datos, un rexistro de auditoría de cada modificación, sellado temporal automático e, sobre todo, acceso remoto da Inspección de Traballo sen necesidade de requirimento previo. Os datos deberán conservarse durante catro anos e estar a disposición inmediata das persoas traballadoras e das súas representantes legais.
Para as pemes galegas, que conforman o groso do tecido produtivo do país, o impacto é directo e transversal. Segundo o ditame do Consello de Estado, o custo inicial do novo sistema cifrase en 867 millóns de euros en todo o Estado, o que supón uns 55,4 euros anuais por traballadora ou traballador afectado. Nunha empresa de dez persoas, iso implica un gasto de ao redor de 554 euros ao ano só en concepto de fichaxe dixital. Ademais, a norma obriga as empresas a formar a toda a plantilla no uso da ferramenta, e ese tempo de formación conta como xornada efectiva de traballo, o que engade un custo adicional non sempre visible.
O propio Consello de Estado amosouse crítico co decreto, advertindo da falta de adaptación á diversidade sectorial e do custo desproporcionado para as pequenas empresas. En Galicia, sectores como a hostalería, o comercio, a construción ou a pesca artesanal —onde a organización do traballo é especialmente variable e a presenza de pemes e micropemes é abrumadora— afrontan maiores dificultades para cumprir os novos requisitos técnicos. A patronal galega e española xa anticipou que recorrerá a norma xudicialmente, considerando que debería tramitarse como lei e non como real decreto.
Non obstante, desde unha perspectiva de xustiza laboral, a reforma é unha vitoria necesaria. Segundo a última Enquisa de Poboación Activa do INE, máis do 40% das horas extraordinarias realizadas non son remuneradas en España. Esta situación afecta de xeito desproporcionado ás mulleres, que sofren en maior medida a invisibilidade do tempo de traballo non recoñecido, xa sexa en xornadas alargadas ou en responsabilidades de coidado computadas fóra do horario oficial. Un rexistro dixital obxectivo e inviolable é, neste sentido, tamén unha ferramenta para a igualdade.
O novo sistema permite ademais que as traballadoras e traballadores consulten e obteñan copia do seu rexistro de forma inmediata, reforzando os seus dereitos fronte a posibles irregularidades empresariais. A Inspección de Traballo poderá acceder de xeito telemático aos datos sen previo aviso, o que supón un salto cualitativo na capacidade de control público sobre as condicións de traballo reais.
O decreto publicarase no BOE antes de agosto e entrará en vigor aos vinte días da súa publicación. O prazo de adaptación para as empresas aínda non está definitivamente concretado —Economía defende un ano e Traballo propón seis meses—, pero o tempo corre. As pemes galegas que aínda usan papel ou follas de cálculo deben comezar xa a planificar a transición cara a sistemas dixitais homologados, antes de que as sancións, que poderán alcanzar os 10.000 euros por traballadora ou traballador afectado, fagan máis custosa a demora que a adaptación.