O primeiro informe social da UE sobre pesca alerta do desmantelamento estrutural do sector: menos mozas e mozos, máis traballadoras inmigrantes e salarios por baixo da media.
Un informe inédito da Comisión Europea pon cifras ao que os portos galegos levan anos denunciando: a pesca está a perder xente a un ritmo alarmante. O primeiro Informe Social Anual (ASOR) elaborado polo Comité Científico, Técnico e Económico da Pesca da UE (STECF), publicado a finais de xuño de 2026, constata que España perdeu arredor de 4.360 postos de traballo vinculados ao mar entre 2017 e 2023, o que supón unha caída do 13% do emprego pesqueiro. Estes datos sitúan o Estado español no terceiro lugar europeo co maior axuste laboral do sector, só por detrás de Grecia, que lidera a perda con 5.200 empregos, e de Italia, con 4.750.
O documento, de 738 páxinas e elaborado con participación da investigadora do Instituto Español de Oceanografía de Vigo Marta Ballesteros, é o primeiro análise sistemático á escala europea que avalia a sustentabilidade social da pesca, un ámbito que ata agora ficara eclipsado polos indicadores biolóxicos e económicos. O informe vai máis alá dos datos brutos: entre 2017 e 2023, o emprego equivalente a xornada completa caeu un 25% en toda a UE, o que reflicte un aumento do traballo parcial ou estacional e unha precarización progresiva das condicións laborais de quen vive do mar.
Galicia, principal potencia pesqueira do Estado con preto da metade da flota española —4.183 buques segundo o IGE— e máis de 50.000 persoas empregadas no conxunto do sector marítimo-pesqueiro, é o territorio onde estas dinámicas teñen un impacto máis demoledor. O enveллecemento da forza de traballo é un dos indicadores máis preocupantes do informe: en apenas seis anos, o porcentaxe de pescadores e pescadoras maiores de 40 anos aumentou do 65% ao 71%, mentres que a presenza de profesionais menores desa idade descendeu do 31% ao 26%. O relevo xeracional convértese así na ameaza existencial máis inmediata para a continuidade da actividade pesqueira.
O propio documento cita Burela como exemplo paradigmático desta crise. Sete de cada dez tripulantes que faenan desde o porto mariñán son xa traballadoras e traballadores inmigrantes, principalmente procedentes de Senegal, Indonesia e, sobre todo, Cabo Verde. Non é unha anécdota: é a consecuencia directa do fracaso das políticas de atracción de mozas e mozos galegos cara ás profesións do mar. As condicións laborais especialmente esixentes, as longas campañas lonxe do fogar, a incerteza económica permanente e uns salarios que na maioría dos países da UE seguen por baixo da media sectorial fan que a pesca resulte cada vez menos competitiva fronte a outras saídas profesionais. «Sen intervencións, é probable que o problema siga agravándose», advirte o informe.
O ASOR tamén revela unha fenda de xénero estrutural que en Galicia ten matices propios. A nivel europeo, menos do 5% das persoas embarcadas son mulleres. Porén, esa estatística invisibiliza por completo o marisqueo a pé, actividade emblemática da economía costeira galega: o 93% das persoas mariscadoras a pé de todo o Estado traballan en Galicia, e tres de cada catro son mulleres. A súa ausencia nos rexistros europeos distorsiona tanto o peso real do emprego pesqueiro galego como a presenza feminina nun sector que depende fundamentalmente do traballo das mulleres para a súa reprodución económica e social.
A nivel local, a alarma xa se converteu en urxencia. En portos como A Coruña, o presidente da lonxa, Juan Carlos Corrás, denuncia un «déficit grave de marineiros» e esixe medidas inmediatas. O patrón maior da Confraría de Pescadores e Mariscadores coruñesa, Javier Mariñas Losada, resume a situación con contundencia: «Son moitos máis os que se xubilan que os que entran». Á escaseza de man de obra súmaselle outra consecuencia directa e preocupante: a substitución progresiva do produto local por peixe estranxeiro máis barato, en detrimento da calidade e da soberanía alimentaria galega.
As respostas institucionais son insuficientes. A Xunta publicou en maio unha convocatoria de axudas dotada con 350.000 euros para promover prácticas de estudantes de formación náutico-pesqueira, cofinanciada polo Fondo Europeo Marítimo, de Pesca e de Acuicultura. E no plano transfronteirizo, a Cooperativa de Armadores de Vigo (ARVI) lidera o proxecto MUDARPESCA, financiado polo programa Interreg POCTEP, para atraer xente nova ao sector nas zonas marítimas atlánticas de Galicia, Andalucía e Portugal, cunha duración ata febreiro de 2028. Mais trátase de parches ante un problema estrutural que require transformacións de fondo: mellora substancial das condicións salariais e laborais, recoñecemento pleno do traballo das mariscadoras, formación actualizada e políticas de emprego público que non dependan da precariedade nin da man de obra migrante como única válvula de escape.
O informe do STECF ofrece por primeira vez a base científica para que Bruxelas incorpore a dimensión social na revisión da Política Pesqueira Común, prevista para 2026. A pregunta é se as institucións europeas e as administracións do Estado estarán á altura dunha crise que os portos galegos xa viven no día a día.