A unidade de apoio de Conxo acumula 38.000 consultas en dous meses, mais a reforma estrutural do sistema público de saúde galego está aínda por desenvolver
A Consellería de Sanidade da Xunta de Galicia presentou esta semana os primeiros resultados da unidade técnica de apoio á atención primaria, posta en marcha en maio no Hospital Psiquiátrico de Conxo, en Santiago de Compostela. En apenas dous meses de funcionamento, a iniciativa xestionou xa 38.000 consultas procedentes de 106 centros de saúde das sete áreas sanitarias galegas, segundo datos ofrecidos polo conselleiro Antonio Gómez Caamaño durante a súa visita ás instalacións.
A unidade, coordinada pola especialista en medicina familiar e comunitaria María José Gil, conta actualmente con 20 técnicos de saúde e ten por obxectivo descargarlles aos facultativos das consultas as tarefas non clínicas que, segundo a propia Consellería, absorben entre o 30 e o 40 % do seu tempo de traballo. Entre as funcións asumidas por este equipo centralizado figuran a renovación de medicación para doentes crónicos, a prescrición de medicamentos non demorables, a elaboración de informes de saúde e a xestión de trámites administrativos vinculados á ortopedia ou ao transporte sanitario non urxente.
O Goberno galego prevé ampliar este equipo ata os 50 profesionais antes de que remate o ano, co fin de dar cobertura a un maior número de centros e asumir novas tarefas. O conselleiro Gómez Caamaño definiu a iniciativa como “útil e eficaz”, mais as organizacións sindicais e colectivos de defensa da sanidade pública levan anos advertindo de que a sobrecarga burocrática é só un dos síntomas dun problema moito máis fondo: a falta de profesionais, especialmente médicas e médicos de familia, e a precarización das condicións laborais no sistema público.
Dende a perspectiva das traballadoras e traballadores do sistema sanitario galego, a creación dunha unidade auxiliar é benvida, pero insuficiente se non vai acompañada de incrementos reais de persoal nos centros de saúde, melloras salariais e reducción efectiva dos cupos, que en moitos casos superan con creces os máximos recomendados polas sociedades científicas. A propia Consellería recoñece esta realidade ao incluír na súa reforma a proposta de cupos máximos de 30 pacientes por xornada en medicina de familia e 25 en pediatría, obxectivos que hoxe están lonxe de cumprirse en boa parte do territorio galego.
A reforma da atención primaria que impulsa o Executivo autonómico articúlase arredor de tres eixos: a modernización da estrutura organizativa, a reorganización asistencial e a sustentabilidade do sistema. Nese marco, o Sergas creou xa a Dirección Xeral de Atención Primaria e Comunitaria e traballa no reforzo das direccións de área e das unidades administrativas dos centros. Un segundo grupo de traballo, centrado na organización dos recursos humanos, está a piques de presentar as súas conclusións.
Malia os pasos anunciados, as voces críticas lembran que Galicia leva décadas acumulando déficit estrutural na sanidade pública rural e semiurbana, cunha demografía envellecida e dispersa que esixe un modelo de atención primaria robusto e ben dotado. A cuestión non é só cuántos trámites xestiona unha unidade centralizada en Santiago, senón cantas prazas de medicina de familia quedan desertas nos procesos de selección e cantas cidadás e cidadáns galegos non teñen médica ou médico de cabeceira asignado. Esas son as preguntas que a reforma aínda ten pendentes de responder.