O novo real decreto de rexistro de xornada, inminente en 2026, dispara os custos de cumprimento das pequenas empresas e reabre o debate sobre a redución a 37,5 horas.
Un real decreto en fase final de tramitación vai transformar de forma radical a xestión laboral das empresas galegas. O Goberno central avanza cara á implantación do rexistro de xornada dixital obrigatorio, un cambio que afectará a absolutamente todas as empresas con persoas traballadoras, sen distinción de tamaño nin sector. Para a Galicia produtiva —onde a pesca, a conserva, a hostalería e a industria manufactureira configuran o núcleo da súa economía— o impacto ameaza con converterse nun importante problema de competitividade.
A norma, separada a finais de 2025 do frustrado proxecto de redución da xornada a 37,5 horas, tramítase agora como real decreto, o que lle permite ao Executivo esquivar o Congreso. Tras a súa publicación no BOE, as empresas terán só 20 días para adaptarse, aínda que existe debate sobre se se concederá un prazo de entre seis meses e un ano para as pemes. O sector pesqueiro galego, a hostalería e a industria manufactureira non teñen marxe para a improvisación.
A nova regulación esixe sistemas dixitais que garantan a veracidade e integridade dos datos, de forma que os rexistros non poidan ser alterados con posterioridade e estean dispoñibles en todo momento para a Inspección de Traballo. Quedan descartados de forma definitiva os métodos manuais, como follas en papel ou arquivos Excel editables, ao non ofrecer garantías suficientes desde o punto de vista probatorio. Os datos deberán conservarse durante polo menos catro anos e poder consultarse de forma inmediata, eliminando calquera marxe de preparación documental ante unha actuación inspectora.
O retrato do tecido empresarial galego revela a profundidade do problema. Segundo estimacións do sector, arredor do 35% das pemes e autónomos aínda utiliza papel ou Excel como método de rexistro: sistemas que quedarán inválidos en canto entre en vigor o decreto. Galicia é, precisamente, unha das comunidades onde o impacto da normativa laboral se vai sentir con maior intensidade: segundo datos gobernamentais, entre o 86% e o 93% dos traballadores con convenio colectivo verían reducida a súa xornada de aprobarse tamén a redución horaria, índice só superado por territorios como Castilla-La Mancha ou Baleares.
Os sectores máis expostos son exactamente os pilares da economía galega. A hostalería conta cun 99,5% dos seus traballadores cubertas por convenios que superan as 37,5 horas semanais, mentres que a agrogandería e a pesca sitúanse no 96,8%. O presidente de Hostalería de Galicia, Cheché Real, non ocultou a alarma ante os cambios: a hostalería «terá que facer máis reestructuracións de horarios ou de persoal, contratando máis empregados ou prescindindo deles». A patronal coruñesa CEC vai máis lonxe e advirte de que a reforma «abocaría a moitas empresas, especialmente a pemes e autónomos, a unha reorganización forzada que poñerá ao límite a súa capacidade de organización interna e a súa supervivencia».
No plano industrial, a CIG salientou que sectores altamente dixitalizados como a automoción —con Stellantis Vigo á cabeza— «precisan menos man de obra» e se verán relativamente beneficiados pola redución de xornada. Porén, as pemes fabricantes de conservas, as empresas transformadoras e os pequenos estaleiros enfrontan un mapa ben distinto: turnos irregulares, picos de produción estacional e cadeas de subministración moi axustadas fan que calquera incremento de custos laborais se traduza directamente en perda de marxes nun mercado onde a exportación é vital.
O réxime sancionador que acompaña a nova normativa é outro elemento de presión. As multas deixarán de aplicarse por empresa para calcularse por cada traballador afectado, o que multiplica exponencialmente o risco financeiro para as empresas con plantillas medias e grandes. Ademais, cando o exceso de xornada poña en risco a saúde das traballadoras ou traballadores, a sanción grave poderá cualificarse como moi grave.
Desde unha perspectiva de xustiza social e dereitos laborais, o fondo da cuestión non é o custo empresarial: é a recuperación dun tempo que lles foi roubado ás traballadoras e traballadores galegos durante décadas. O sector pesqueiro e a hostalería son, precisamente, os ámbitos onde as horas non declaradas, o traballo informal e a explotación laboral teñen máis longa tradición. As mulleres, que representan o 75% dos dous millóns de empregados con contrato a tempo parcial en España, son as máis beneficiadas por estas reformas de control e redución de xornada.
A Xunta de Galicia, que mantén aos empregados públicos autonómicos en xornada de 37,5 horas mentres outras comunidades avanzaron ata as 35, non deu aínda ningún sinal de querer liderar a transición nin de articular medidas de apoio específicas para as pemes galegas dos sectores máis afectados. O IGAPE conta con liñas de axudas para a transformación dixital das pemes galegas cofinanciadas con fondos FEDER 2021-2027, mais o seu acceso require concorrencia competitiva e exclúe parte do sector pesqueiro por restricións da normativa europea. A finestra de oportunidade para actuar con anticipación está aberta, pero o reloxo corre.