O Consello da Xunta aprobou en marzo un paquete de axudas para o sector marisqueiro tras a mortaldade masiva de bivalvos, mais as traballadoras denuncian que non chegou nin un euro e seguen pagando cotas sen ingresos.
O inverno de 2026 pasará á historia como un dos máis devastadores para o marisqueo galego. Entre xaneiro e febreiro, un tren de oito borrascas consecutivas descargou acumulacións de ata 1.000 litros por metro cadrado sobre as rías, reducindo a salinidade da auga a niveis nunca vistos. Onde as especies de bivalvos precisan entre 30 e 35 gramos de sal por litro para sobrevivir, os valores chegaron a cero en puntos das Rías Baixas. O resultado: bancos de ameixas, berberechos e mexillóns arrasados. Nas zonas máis golpeadas, como a ría de Noia, o sector fala de perdas de ata o 90% da produción.
O Consello da Xunta aprobou o 23 de marzo un Plan de Recuperación dotado con 22,7 millóns de euros para apoiar o sector marisqueiro tras esta catástrofe. O paquete artéllase en tres eixos principais: 19,2 millóns de euros destinados á sinatura de convenios de colaboración coas confrarías de pescadores durante 2026, 1,5 millóns para o reforzo poboacional achegando semente de bivalvo, e outros 2 millóns para proxectos de biodiversidade mariña. A conselleira do Mar, Marta Villaverde, presentou o plan como un “conxunto amplo e coordinado” de medidas pactadas co propio sector, con carácter retroactivo desde o día en que se suspendeu a actividade extractiva.
Sobre o papel, a cifra semella significativa. Na práctica, porén, as mariscadoras levan meses sen ver un euro. Tras máis de tres meses sen actividade, as traballadoras seguen obrigadas a abonar cada mes as súas cotas ao Instituto Social da Mariña (ISM) a pesar de non percibir ingresos desde febreiro. A asociación Mulleres Salgadas reclamou a “aplicación inmediata” da exención destas cotas, unha medida que, denuncian, aínda non se materializou. En comunicación remitida aos grupos parlamentarios do Congreso, a entidade advirte de que miles de familias do litoral galego atravesan unha situación de “grave vulnerabilidade económica e social” tras meses sen poder faenare sen axudas suficientes para soster os gastos fixos.
A situación é especialmente crúa para as mariscadoras a pé, colectivo feminizado no que as mulleres representan máis do 95% da forza laboral. Voces como a de Susana Silva, mariscadora da confraría de Cabo de Cruz, resumen o drama con palabras que non precisaron de tradución: “Estamos pagando un diñeiro que non temos”. Ao abandono económico súmase a precariedade estrutural dun sector que xa acumulaba dúas campañas moi duras antes deste inverno, marcadas por riadas e mortaldade anteriores.
A oposición parlamentaria non tardou en cuestionar o alcance real do plan. No Parlamento de Galicia, a diputada do PSdeG Paloma Castro qualificou o programa de “raquítico”, denunciando que as mariscadoras recibirán só 700 euros ao mes, “claramente insuficiente para vivir” e por baixo do salario mínimo interprofesional. Ademais, criticou que o plan resulta “incompatible co anterior” e que a Xunta leva 17 anos gobernando “ao remolque dos acontecementos”, actuando como “aseguradora de sinistros” en lugar de previr. Desde a Federación Galega de Confrarías, o seu presidente, José Antonio Pérez Sieira, recoñeceu que o sector atravesa “a situación límite, a peor dos últimos anos”.
O debate estivo tamén presente en relación co Goberno central. A Xunta reclamou ao Executivo de Madrid unha modificación da normativa estatal para mellorar a protección das mariscadoras e a exención de cotas da Seguridade Social para as profesionais afectadas. En abril, a directora do ISM comprometeu esa exención por escrito, mais a xuño de 2026 a medida aínda non fora aprobada no Congreso. Mentres, o Goberno central non achegou nin un euro de fondos directos a Galicia, a pesar de que a declaración de zona gravemente afectada por emerxencia de protección civil se acompañou con recursos inmediatos para outras comunidades autónomas.
É neste contexto onde cómpre ler con ollos críticos o plan autonómico. Os 22,7 millóns de euros non saen de partidas novas: en boa medida canalizaranse a través do fondo europeo FEMPA, con cofinanciamento do 70%. As confrarías deberán presentar plans de recuperación detallados con cronograma por banco, o que introduce burocracia nun sector en urxencia vital. E mentres a Administración debate instrumentos xurídicos, as mariscadoras seguen esperando no que expertos como a catedrática Elsa Vázquez, da Universidade de Vigo, advirten que, se a tendencia continúa, o marisqueo podería quedar reducido a “unha actividade simbólica nas nosas costas”.
A crise non é só conxuntural nin exclusivamente climática. É o resultado de anos de infrainvestimento, falta de políticas preventivas e da desprotección histórica dunha actividade feminizada e rural que sostén economicamente centos de vilas litorais de Galicia. Os 22,7 millóns son un recoñecemento tardío desa débeda. Pero mentres o diñeiro non chegue ás mans das traballadoras, non serán máis ca números nun comunicado de prensa.