A UE celebra o décimo aniversario do Mecanismo Único de Resolución, que trasladou as perdas a accionistas e acredores e protexeu ao contribuínte desde 2015
Cando o Banco Popular caeu en xuño de 2017, a cidadanía española contiña a respiración. A entidade enfrontaba unha crise de liquidez que a deixou ao bordo do colapso. O Banco Central Europeo declarouna inviable e, en cuestión de horas, a Xunta Única de Resolución (JUR) activou un mecanismo que permitiu a súa venda ao Santander sen que nin un só euro público fose destinado ao rescate. Era a demostración máis visible do que o Mecanismo Único de Resolución (MUR) era capaz de facer.
Este 2025, o MUR cumpre dez anos desde a súa posta en marcha. A súa creación, en 2015, respondía a unha lección duramente aprendida: a crise financeira global de 2008 evidenciou que os rescates bancarios con cartos públicos —aqueles que en España deixaron un buraco de decenas de miles de millóns de euros na conta do contribuínte— non podían ser a solución sistemática ante as quebras das entidades financeiras. Era necesario construír outro camiño.
**Que é e como funciona o MUR**
O MUR é un dos dous piares da Unión Bancaria europea, xunto co Mecanismo Único de Supervisión. O seu obxectivo central é xestionar a inviabilidade dun banco de forma áxil e eficiente, protexendo os depósitos da cidadanía, a estabilidade financeira e, fundamentalmente, os recursos públicos. Para activarse, deben darse tres condicións: que a entidade sexa inviable ou estea a piques de selo, que non existan medidas privadas ou de supervisión capaces de evitar a quebra, e que exista un interese público na súa resolución.
As ferramentas dispoñibles son catro: a venda de activos ou do negocio, a creación dun banco ponte, a constitución dunha sociedade de xestión de activos —o famoso modelo de banco malo— e o denominado bail-in ou rescate desde dentro, que implica que sexan os propios accionistas e acredores quen absorban as perdas antes de que poida acudirse a ningún fondo externo. Este último instrumento é a pedra angular do sistema: inverte a lóxica dos rescates clásicos e sitúa a responsabilidade nas mans de quen asumiu o risco.
Alén diso, as entidades están obrigadas a manter un volume mínimo de instrumentos capaces de absorber perdas, coñecidos polas súas siglas en inglés como MREL. Actualmente, todas as entidades españolas cumpren con estes requisitos. E o Fondo Único de Resolución, financiado con aportacións da propia banca —non do erario público—, xa alcanzou o seu nivel obxectivo cunha dotación aproximada de 80.000 millóns de euros.
**Un escudo para os depósitos**
O sistema garante que os depósitos de ata 100.000 euros por titular non sufrirán perdas en caso de resolución dunha entidade. Este límite está cuberto polo Fondo de Garantía de Depósitos, que actúa como rede de seguranza para a maioría das persoas aforradoras. Para Galicia, onde o aforro das familias e das pequenas empresas ten un papel central na economía doméstica, esta garantía ten unha importancia directa e tanxible.
**A reforma de 2025: máis protección para os bancos pequenos**
O marco orixinal do MUR, malia os seus logros, presentaba lagoas evidentes na xestión de crises de entidades de menor tamaño. Os bancos pequenos e medianos, moitas veces con carteiras moi dependentes dos depósitos e con dificultades para emitir instrumentos de débeda absorbentes de perdas, ficaban nunha zona gris: nin tiñan acceso doado ao Fondo Único de Resolución nin era sinxelo impoñerlles perdas aos depositantes sen xerar pánico financeiro. O resultado era que moitas autoridades optaban pola liquidación ou, de novo, polas axudas públicas.
O Eurogrupo acordou en 2022 abordar esta lagoa e, tras máis de dous anos de negociacións, en 2025 chegou un acordo entre o Consello e o Parlamento Europeo sobre a reforma do Marco de Xestión de Crises Bancarias e Garantía de Depósitos (CMDI, polas súas siglas en inglés). A reforma establece tres liñas de defensa para financiar as resolucións: en primeiro lugar, a absorción de perdas por parte de accionistas e acredores; en segundo lugar, o uso dos fondos de garantía de depósitos baixo regras estritas e harmonizadas; e en terceiro lugar, maiores facilidades para recorrer ao Fondo Único de Resolución cando as dúas liñas anteriores se esgoten.
Esta arquitectura mantén o principio de que quen asume os beneficios tamén debe asumir os riscos, un postulado que, desde a perspectiva dunha economía xusta, resulta irrenunciable. Os rescates con diñeiro público non só supuñan un agravio para a cidadanía traballadora, senón que xeraban un incentivo perverso para que as entidades financeiras asumisen riscos excesivos sabendo que o Estado acabaría pagando a factura.
**Un balance con luces e sombras**
O décimo aniversario do MUR merece un balance honesto. No haber positivo: o mecanismo demostrou ser capaz de xestionar crises de grande envergadura —como a do Banco Popular en 2017 ou a do grupo Sberbank en 2022— sen rescates públicos directos e con relativa estabilidade para o conxunto do sistema. Os contribuíntes europeos, e os galegos entre eles, non volveron ver como os seus impostos tapaban os buratos abertos pola especulación financeira.
Na columna das pendentes: a reforma de 2025 chega tarde para os bancos de tamaño intermedio e a harmonización real do sistema de garantía de depósitos a escala europea —o chamado terceiro pilar da Unión Bancaria— continúa bloqueada por resistencias políticas de varios estados membros. Sen un Fondo Europeo de Garantía de Depósitos plenamente operativo, a protección da cidadanía segue dependendo en parte da solidez fiscal de cada país, o que reproduce desigualdades estruturais no seo da zona euro.
O Banco de España, que actúa como autoridade nacional de resolución preventiva das entidades menos significativas, elabora plans de resolución para cada entidade e colabora coa JUR nos plans das entidades significativas, supervisadas polo BCE. Tamén deseña programas de testeo periódico para comprobar a eficacia das medidas previstas, un traballo preventivo que, aínda que pouco visible, resulta decisivo para que o sistema funcione cando chega a urxencia.