O ministro Planas defende a Política Agraria Común no Congreso mentres os datos revelan que o sector se concentra en menos mans e as pequenas explotacións seguen en risco
O ministro de Agricultura, Pesca e Alimentación do Goberno español, Luis Planas, compareceu esta semana ante a Comisión de Agricultura do Congreso dos Deputados para facer balance dos tres primeiros anos do actual Plan Estratéxico da PAC, vixente desde 2023 e dotado cun orzamento de 47.724 millóns de euros para o período 2023-2027. Nun discurso marcadamente autocomplacente, Planas defendeu que a política agraria comunitaria consolidou “un sector máis profesionalizado e rendible”, mais os propios datos que achegou revelan tendencias preocupantes para o modelo agrario galego e da agricultura familiar en xeral.
Segundo as cifras do Fondo Español de Garantía Agraria (FEGA), en 2025 aboáronse 4.873 millóns de euros en axudas directas a 559.000 perceptores e, sumando as medidas de desenvolvemento rural, a cantidade total achégase aos 7.000 millóns anuais. O ministro presentou estas cifras como un éxito rotundo, mais omitiu un dato significativo: o número de solicitantes de axudas caeu un 6,4% nun só ano, situándose en 582.085 persoas. A superficie total declarada, porén, mantívose estable en 22,1 millóns de hectáreas, o que implica que a dimensión media das explotacións medrouse ata as 37,91 hectáreas. Dito doutro xeito: hai menos agricultores e ganadeiros, pero cada un traballa máis terra. A concentración avanza.
Esta dinámica é especialmente relevante para Galicia, onde o tecido agrario se caracteriza precisamente polo minifundismo e pola agricultura familiar a pequena escala. O modelo produtivo galego —con miles de explotacións de vacún de leite, viñedo e horta— difire radicalmente da media estatal, e as políticas que impulsan a “profesionalización” mediante o crecemento do tamaño das fincas poden acelerar o abandono do rural galego e a desaparición das explotacións máis vulnerables.
Nese contexto, o ministro destacou o denominado pago redistributivo como un mecanismo de equidade. Esta figura, dotada con 481 millóns de euros —o 10% do total das axudas directas—, concédese sobre as primeiras hectáreas de todas as explotacións co obxectivo de favorecer as medianas e pequenas fronte ás grandes. Segundo Planas, o 50% dos perceptores viron incrementadas as súas axudas con respecto ao período anterior, un 30% mantívoas e só un 20% —os de maiores cuantías— sufriron reducións. Esta redistribución é un avance, pero insuficiente nun marco que non cuestiona a fondo a acumulación de terra nin os poderes oligopólicos das grandes corporacións agroalimentarias.
Tamén mereceu atención na comparecencia o capítulo dos ecorrexímenes, as axudas vinculadas á adopción voluntaria de prácticas agrarias respectuosas co medio ambiente. Tres de cada catro agricultores e gandeiros acolléranse a algunha das modalidades dispoñibles, que se aplican sobre o 88% da superficie total declarada. O pago anual por este concepto supera os 1.100 millóns de euros. Planas defendeu que estas prácticas fomentan a agricultura de conservación, a rexenerativa e a agricultura de carbono, mellorando a fertilidade dos solos e a captura de CO₂. Son pasos na dirección correcta, mais insuficientes se non van acompañados dun cambio de modelo que reduza a dependencia dos insumos externos e apoie de verdade a transición agroecológica.
No relativo ao relevo xeracional, o ministro cualificouno como “a prioridade das prioridades” e anunciou un investimento de 220 millóns de euros anuais en axudas para persoas xoves agricultoras, incluíndo un complemento do 15% específico para mulleres. Galicia, cunha das poboacións rurais máis envellecidas de Europa, ten aquí un desafío estrutural que vai moito máis aló das axudas económicas: require políticas de acceso á terra, servizos públicos no rural e un modelo produtivo que faga viable a vida no campo.
De cara ao futuro, Planas avanzou a súa posición para a negociación da próxima PAC 2028-2034: que manteña un orzamento polo menos igual ao actual, que conserve o seu carácter plenamente europeo e que evite calquera proceso de renacionalización. Un posicionamento que, malia ser razoable en canto ao financiamento, non aborda os cambios estruturais que demanda un sector en transformación profunda nin as esixencias dunha transición ecolóxica real.