Desde este 1 de xullo, gasolina e gasóleo tributan de novo ao tipo xeral, cunha suba de ata 11 céntimos por litro que golpea de fronte os sectores produtivos de Galicia
Dende esta mañá, repostar en calquera gasolineira do país custa máis. O Goberno do Estado confirmou que, a partir do 1 de xullo de 2026, o IVE dos carburantes volve ao tipo xeral do 21%, despois de máis de tres meses ao 10% como parte do escudo anticrises activado en marzo para facer fronte ao encarecemento da enerxía derivado do conflito en Oriente Medio. Galicia, coa súa potente flota pesqueira, o seu tecido de transportistas autónomos e a súa agricultura de montaña e costa, é un dos territorios do Estado con maior exposición directa a esta medida.
A variación é inmediata e contundente. Segundo as estimacións dos operadores do sector, a gasolina encarecerá uns 11 céntimos por litro, mentres o gasóleo subirá en torno a 5 céntimos. Estas cifras poñen en evidencia a vulnerabilidade estrutural de actividades que, como a pesca, dependen de forma crítica do prezo do combustible. A patronal viguesa Arvi xa alertara en marzo deste ano que o prezo do gasóleo en Vigo chegara a superar os 0,99 euros por litro, o que supoñía un incremento superior ao 72% en tan só unha semana respecto ás medias de 2025. Os armadores avisaban daquela do risco de paralización do sector. Con esta nova subida impositiva, a situación volta a tensarse.
O Consello de Ministros aprobou o 29 de xuño un novo Real Decreto-lei anticrises, valorado en 1.825 millóns de euros, que substitúe a rebaixa do IVE por un desconto directo sobre o Imposto Especial de Hidrocarburos. Para as persoas condutoras particulares, ese desconto partirá de 15 céntimos por litro en xullo, baixará a 10 céntimos en agosto e a 5 céntimos en setembro, para desaparecer completamente en outubro. A Comisión Europea, o FMI e a AIReF levaban meses reclamando o fin das rebaixes fiscais xerais sobre os carburantes, e o Goberno acabou por ceder á presión.
Para os sectores profesionais —transporte, agricultura e pesca—, o decreto mantén a bonificación de 20 céntimos por litro no gasóleo profesional. Na teoría, é un alivio. Na práctica, o sector leva meses denunciando que non é suficiente. O gasóleo chegou a representar case o 70% do valor da venda bruta nalgúns barcos, fronte ao 40% habitual noutros momentos. Embarcacións de mediano porte que consomen arredor de 3.000 litros diarios ven como calquera variación no prezo do combustible se traduce en milleiros de euros de sobrecusto cada semana. A Federación Galega de Confrarías de Pescadores xa reclamara medidas “urxentes” para garantir a viabilidade económica dunha actividade que emprega a decenas de miles de persoas nas rías e nos portos galegos.
A medida ten, ademais, un perfil de xénero que raramente se menciona nos informes gobernamentais: é nas comunidades costeiras e nas explotacións agrarias de Galicia onde o traballo feminino —nas lonxas, no marisqueo, na transformación do peixe— sostén a cadea de valor pesqueira. Cando os custos operativos se disparan, son estas traballadoras as primeiras en ver precarizada a súa situación laboral.
O Goberno xustifica a retirada progresiva das axudas pola estabilización dos prezos internacionais do petróleo, e introduce unha cláusula automática de protección: se a inflación dos carburantes supera o 15% respecto ao ano anterior, activarase de forma automática un desconto de 20 céntimos por litro para todos os consumidores. Mais esta cláusula é reactiva, non preventiva. Para sectores como a pesca de altura ou o transporte de mercadorías, que non poden suspender actividade de forma inmediata, calquera repunte nos prezos tradúcese en perdas irreversibles antes de que calquera mecanismo de compensación entre en vigor.
A decisión tamén pon en evidencia as limitacións dun modelo fiscal que carga sobre os sectores produtivos galegos —intensivos en enerxía e afastados dos centros de decisión— os custos dunha crise global que eles non xeraron. Mentres a Comisión Europea insiste en que as rebaixes do IVE non se axustan á normativa comunitaria, non existe ningunha proposta de mecanismo europeo específico que protexe ás economías pesqueiras periféricas como a galega.
Dende os portos de Vigo e A Coruña, dende as lonxas de Burela e Celeiro, dende as flotas de arrastre e as embarcacións de baixura, a pregunta é sempre a mesma: canto tempo máis se pode absorber o sobrecusto antes de que amarrar sexa a única opción? A resposta, hoxe mesmo, segue sen ter resposta desde Madrid.