Desde o 21 de xuño, as temperaturas récord asasinan en silencio a persoas maiores, colapsan as redes eléctricas e golpean o sector primario galego nun verán sen precedentes.
A Organización Mundial da Saúde (OMS) confirmou este domingo que desde o 21 de xuño se rexistraron en Europa máis de 1.300 mortes adicionais atribuíbles ao calor extremo, nunha onda de calor que o seu director xeral, Tedros Adhanom Ghebreyesus, cualificou de “asasino silencioso”. Os datos sinalan que Europa está a pagar o prezo máis alto da crise climática: é o continente que se quenta máis rápido do planeta, cun aumento da temperatura que duplica a media mundial.
Segundo a OMS, neste momento 150 millóns de persoas viven baixo calor extremo, as redes eléctricas están ao límite da súa capacidade e os sistemas sanitarios colapsan. En Francia, a axencia nacional de saúde pública informou que só desde o 24 de xuño se rexistraron arredor de 1.000 mortes máis do habitual, cun aumento do 40% nas mortes ocorridas en domicilios particulares, e que o 85% dos falecidos tiñan máis de 65 anos. España tamén sufriu o seu impacto: o Sistema de Monitorización da Mortalidade Diaria (MoMo) estimou máis de 400 mortes ligadas ás temperaturas entre o mércores e o sábado.
O grupo científico World Weather Attribution foi rotundo na súa análise: esta onda de calor é a máis intensa xamais rexistrada en Europa e sería “virtualmente imposible” en xuño sen o impacto do cambio climático, causado polas emisións de combustibles fósiles acumuladas ao longo de décadas. O que antes era un fenómeno excepcional está a converterse nunha realidade case anual. Alemaña encadeou tres récords históricos consecutivos, chegando aos 41,7 ºC, e a República Checa superou os 41,9 ºC. En Suíza, dous reactores nucleares paralizaron a súa actividade polo quentamento do río Aar, o que subliña como o calor extremo golpea directamente a infraestrutura enerxética europea.
Galicia non é allea a este drama, aínda que o papel regulador do Atlántico a protexe dos episodios máis extremos. Mentres noutros puntos da Península Ibérica se superaban os 40 ºC, cidades como A Coruña ou Vigo mantiveron máximas en torno aos 26 ºC. Con todo, os efectos indirectos son profundos e preocupantes para a nosa economía. A primavera de 2026 foi a máis seca desde 1990 en Galicia, con abril rexistrando precipitacións un 69% por baixo do habitual, segundo o Sindicato Labrego Galego-Comisións Labregas (SLG-CCLL), que denuncia que a seca abrasa os prados e cultivos, encarece os insumos e reduce a produción de alimentos. O sector primario galego enfronta así o verán máis duro da última década.
A nivel europeo, os economistas advirten que a agricultura podería ver caer o seu crecemento anual entre un 1,9% e un 7,6% nas principais rexións, segundo proxeccións recentes. O Banco Central Europeo (BCE) alerta ademais de que o 40% dos préstamos bancarios están concentrados en empresas altamente expostas á seca, con niveis de exposición moi elevados en Italia, Grecia e España. Allianz Trade proxecta ademais unha caída da recadación fiscal de ata o 1,3% en Italia e España, o que se traduciría nun deterioro do saldo orzamentario anual de medio punto sobre o PIB.
A Confederación Europea de Sindicatos xa esixiu á Comisión Europea que estableza por lei unha temperatura máxima de traballo, recoñecendo que o cambio climático ameaza empregos e ingresos. Tamén en Galicia, a Xunta acaba de publicar novas restricións ao uso de maquinaria agrícola e forestal durante episodios de alto risco de incendio, entre as 12.00 e as 18.00 horas, co obxectivo de reducir o risco de lumes forestais. Porén, tanto o SLG como a patronal forestal Fearmaga critican a medida por ser improvisada, aprobada sen diálogo e con un calendario “practicamente imposible de cumprir”. O sindicato denuncia que a Xunta descarga sobre o campo unha responsabilidade que corresponde aos servizos públicos de prevención.
A onda de calor pon sobre a mesa unha verdade incómoda que non admite máis demora: o modelo económico baseado nos combustibles fósiles ten un custo humano, social e económico crecente. Mentres as institucións europeas aceleran respostas de emerxencia, Galicia necesita un plan propio de adaptación climática que protexa o seu sector primario, os seus traballadores e traballadoras ao aire libre, e as persoas maiores que cada verán arriscan a vida nos fogares. A inacción institucional, como sinala o SLG, xa non é unha opción.