O banco central dos bancos centrais identifica a intelixencia artificial, a débeda soberana e a inflación como as tres maiores ameazas á estabilidade económica mundial, con consecuencias directas para Galicia.
O Banco Internacional de Pagos (BIS, polas súas siglas en inglés), considerado o banco central dos bancos centrais, publicou o seu Informe Económico Anual o pasado 28 de xuño de 2026 cun diagnóstico que debería sacudir as conciencias dos gobernos e dos mercados financeiros. A institución con sede en Basilea identifica tres grandes ameazas á prosperidade global: o posible estouro da burbulla especulativa da intelixencia artificial (IA), o deterioro fiscal das economías avanzadas e a persistencia da inflación. Tres bombas que, de detonar, non deixarían indemne nin a Galicia.
O informe do BIS non é un aviso menor. A institución que anticipou a crise financeira de 2007-2008 —cando case ninguén quería oír falar de riscos— sitúa agora o ciclo de investimento en IA dentro dunha longa historia de burbullas tecnolóxicas con desenlaces tráxicos. Os paralelos que cita son elocuentes: a construción de canais nos anos 1830, o boom ferroviario británico da década de 1840, a electrificación de finais dos anos 20 do século pasado e, sobre todo, a burbulla das puntocom dos noventa. En todos esos episodios, a velocidade do capital superou a capacidade de xerar retornos sostibles, e o resultado foi sempre unha corrección brusca seguida de anos de axuste.
Hoxe, os cinco grandes hipereScaladores —entre eles Amazon, Microsoft e Google— prevén investir máis dun billón de dólares en gasto de capital vinculado á IA entre 2025 e 2026. O problema, como sinala o BIS, é que eses compromisos de investimento están a medrar máis rápido que os beneficios e o fluxo de caixa libre das empresas, o que está a obrigar a algunhas delas a emitir débeda para financiarse. O organismo advirte de que «a decepción nos retornos podería desencadear unha retirada súbita do financiamento e converter o boom en colapso prolongado do investimento, con efectos sobre as condicións financeiras xerais». Dito sen eufemismos: se a IA non dá o que promete, a crise chegará.
Aínda máis preocupante é o mecanismo polo que esa crise podería propagarse. O BIS denuncia o papel crecente dos fondos de cobertura e outras entidades financeiras non bancarias —con menor supervisión regulatoria— como principais tendores de débeda soberana. As institucións financeiras non bancarias xa posúen o 53% do total da débeda soberana das economías avanzadas, fronte ao 44% que representaban en 2021. Estes fondos, altamente apalancados e dependentes de financiamento a curto prazo, poden desencadear vendas masivas e espirais de desapalancamento en canto as condicións se deterioren. «Os estrés financeiros poden propagarse agora de forma rápida e ampla a través dos mercados de financiamento, entre fronteiras e entre bancos e non bancos», alertou o propio BIS.
Frank Smets, responsable en funcións do departamento monetario e económico do BIS, foi aínda máis explícito ao sinalar que «o novo nexo de estabilidade fiscal-financeira pode significar caídas máis frecuentes e bruscas nos valores dos bonos soberanos», o que rapidamente endurece as condicións financeiras para gobernos e empresas. Non é unha abstracción: este ano xa se rexistraron momentos de tensión nos mercados de bonos do Reino Unido e de Xapón que sacudiron os mercados globais.
Para Galicia, estas advertencias teñen traducción inmediata e concreta. A Xunta solicitou autorización para formalizar operacións de endebedamento a longo prazo por importe de 1.728 millóns de euros durante 2026 para atender as necesidades financeiras ordinarias. Nun contorno de tipos altos e mercados de débeda soberana cada vez máis volátiles e controlados por fondos especulativos apalancados, o custo de refinanciar esa débeda pode dispararse. A isto engádese que a falta de orzamentos do Estado está a xerar perdas mensuais de ingresos na Xunta, cun custo financeiro estimado en máis de 8 millóns de euros anuais, segundo os propios datos da Consellería de Facenda.
A presión non se limita ao sector público. As empresas galegas —desde as conserveiras e as cooperativas agrarias ata as pemes do sector naval e téxtil— dependen do crédito bancario para manter a súa actividade. Calquera endurecemento das condicións financeiras globais, propiciado polo estouro da burbulla da IA ou por crises de confianza nos mercados de débeda soberana, traerase á nosa economía real: menos crédito, máis caro e con maiores garantías esixidas. As clases traballadoras e as pequenas empresas serán, como sempre, as que paguen os platos rotos dunha festa especulativa á que non foron convidadas.
A resposta do BIS é clara: urxe reducir os niveis de débeda pública, reforzar a supervisión sobre as entidades non bancarias e garantir a coordinación internacional. Pero a historia mostra que estas advertencias raramente se traducen en acción antes de que estoure a crise. Mentres os grandes fondos seguen apostando con débeda soberana allea e as tecnolóxicas captan billóns para infraestruturas cuxa rendibilidade real está por demostrar, os pobos de Galicia e Europa contemplan como o seu futuro económico queda en mans de especuladores que non responden ante ningunha democracia.