A OMS contabiliza máis de 1.300 mortes en Europa desde o 21 de xuño; Galicia sofre na agricultura, nos montes e na produtividade laboral en plena temporada alta
Europa arde. A ola de calor que desde o 21 de xuño castiga o continente cunha violencia climática sen precedentes acumula xa máis de 1.300 mortes en exceso segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), nun episodio que os científicos vinculan directamente ao cambio climático de orixe humana. España converteuse no país máis golpeado: o Sistema de Monitorización da Mortalidade diaria (MoMo) estima 212 falecementos asociados ás altas temperaturas entre o domingo e o xoves, mentres que desde mediados de maio a cifra total acada os 611 óbitos segundo o Instituto Carlos III. E Galicia, malia o seu escudo atlántico, non queda á marxe dunha crise que compromete sectores estratéxicos da súa economía no momento máis delicado do ano.
A ola, a segunda de 2026 —a primeira, inusualmente temperá, xa se producira entre o 21 e o 30 de maio—, iniciouse o 17 de xuño e segue activa con especial virulencia. As temperaturas alcanzaron un récord absoluto de 45,1 °C en Andúxar (Xaén) o 22 de xuño, mentres a AEMET confirmaba que os días 23 e 24 foron as xornadas de xuño máis calorosas desde que hai rexistros en España. O norte peninsular non se librou: o aeroporto de Bilbao bateu récords históricos tanto nas máximas diúrnas como nas mínimas nocturnas, nunha anomalía que converte o norte en epicentro inesperado deste fenómeno extremo.
En Galicia, as cidades costeiras como A Coruña ou Vigo mantiveron máximas arredor dos 26 °C, pero o interior —especialmente Ourense e Lugo— rexistrou temperaturas que alimentan un risco forestal de nivel crítico. E aquí a historia recente pesa moito: en 2025, a provincia de Ourense foi escenario dos maiores incendios forestais da historia de España, con devastacións como Larouco–Quiroga–Oencia (37.765 hectáreas) ou Oímbra (22.414 hectáreas). En 2026, a superficie queimada en todo o Estado case triplicou xa a do ano anterior, con nove grandes incendios rexistrados antes do verán oficial. O calor, o abandono rural e o monte sen xestionar forman un cóctel explosivo que Greenpeace e os expertos levan anos denunciando sen que as administracións adopten medidas estructurais suficientes.
O impacto económico vai moito máis alá dos montes. A agricultura galega enfronta estrés hídrico, aceleración da perda de humidade nos solos e riscos sobre cultivos en fases sensibles. A nivel estatal, os agricultores alertan de posibles descensos de produción en froitas, hortalizas e cereais, cunha menor oferta que pode disparar os prezos nos mercados e prexudicar tanto a produtoras como ás consumidoras. No sector laboral, a construción, a loxística e as traballadoras ao aire libre sofren a reorganización forzada dos turnos e a redución da actividade nas horas centrais, o que se traduce en menor produtividade e maiores custos para as empresas. A hostalería, pola súa banda, vive un paradoxo: o calor no resto de España converte Galicia nun destino refuxio, e un informe da Xunta cifra en 12 millóns de euros o impacto positivo no turismo galego derivado da fuxida dos veraneos do sur. Mais este beneficio conxuntural non pode ocultar a fraxilidade estrutural dun modelo turístico que depende da desgraza allea.
A OMS non deixa marxe á dúbida na súa análise: «As olas de calor xa non son anomalías meteorolóxicas excepcionais. Convertéronse nunha crise recorrente que provoca sufrimento e mortes». Nos últimos catro anos, o calor causou máis de 200.000 mortes en Europa, e a mortalidade relacionada co calor aumentou un 30 % en dúas décadas. O director xeral Tedros Adhanom advertiu que «o fenómeno da ola de calor de ‘unha vez por xeración’ ocorre agora case anualmente». Sen medidas de adaptación urxentes, proxéctase que as mortes por calor se tripliquen para finais de século.
A OMS esixe protocolos que vaia máis alá das recomendacións individuais e protexa de forma proactiva aos colectivos máis vulnerables: persoas maiores, mulleres embarazadas, nenas e nenos pequenos, e traballadoras que realizan esforzos físicos ao aire libre ou viven en vivendas mal illadas con pobreza enerxética. Este último punto golpea con forza nunha Galicia cunha poboación envellecida e dispersa, onde a rede de servizos sociais do rural non está dimensionada para responder a emerxencias climáticas desta magnitude.
Mentres tanto, o secretario executivo de ONU Cambio Climático, Simon Stiell, resumiu así o que está a ocorrer: «Escolas que pechan, persoas vulnerables que morren, economías que suan: así é como se ve a crise climática na práctica, e isto apenas comeza». A resposta, insiste a ONU, pasa por acelerar a transición cara ás enerxías renovables, protexer os bosques e investir en resiliencia climática. Galicia, coa súa potencia eólica, mariña e forestal, ten as ferramentas para liderar esa transición. O que falta, como sempre, é vontade política e recursos públicos suficientes para deixar de improvisar ante cada catástrofe e comezar a construír, dunha vez, un país preparado para o clima que xa chegou.