O gobernador Escrivá defende medidas temporais contra os usos non residenciais mentres Galicia xa sofre a presión da turistificación en Santiago, Vigo e A Coruña
O gobernador do Banco de España, José Luis Escrivá, compareceu esta semana na Comisión de Economía do Congreso para defender unha posición que rompe con décadas de liberalismo inmobiliario no discurso oficial: limitar temporalmente o uso non residencial das vivendas é necesario para aliviar a crise de acceso que sofren milleiros de familias en todo o Estado. A proposta, recollida no Informe Anual 2025 do supervisor bancario, coloca o foco sobre os pisos turísticos e determinadas modalidades de alugueiro de tempada como factores que agravan a escaseza de vivenda asequible.
Escrivá non se andou con rodeos ao cualificar a situación: “Hai moitas razóns desde o punto de vista macroeconómico para plantear a vivenda como unha emerxencia nacional”. O diagnóstico do organismo é rotundo: España acumula un déficit de arredor de 750.000 vivendas, froito dunha oferta que medrou moi por baixo da demanda durante a última década. A esta brecha estrutural súmanse o incremento da poboación, o dinamismo migratorio, a escaseza de solo finalista, a perda de capacidade do sector da construción e o auxe dos usos alternativos da vivenda residencial.
O supervisor considera que algunhas medidas dirixidas a conter a demanda poden desempeñar un papel transitorio mentres se desenvolven políticas capaces de incrementar a oferta. Entre elas menciona explicitamente as limitacións aos usos non residenciais, como os pisos turísticos ou determinadas modalidades de alugueiro temporal, que en certos mercados compiten directamente co alugueiro residencial e reducen o número de inmobles dispoñibles para os fogares. Non obstante, o Banco de España advirte de que estas medidas “deben diseñarse con moito coidado” para evitar efectos contraproducentes sobre sectores como o turismo, a hostalaría, o comercio ou a actividade universitaria vinculada ao aloxamento temporal.
A mensaxe non quedou só no papel. A ministra de Vivenda, Isabel Rodríguez, recolleu o guante e defendeu publicamente que hai que reorientar as 900.000 vivendas que, segundo o propio Banco de España, se están destinando ao turismo ou á investimento especulativo cara ao uso residencial. O Goberno central conta co Plan Estatal de Vivenda 2026-2030, dotado con 7.000 millóns de euros, para impulsar esta reorientación.
En Galicia, o problema ten nome e rúa propios. Colectivos sociais, sindicatos de inquilinos e asociacións de veciños levan meses denunciando que a turistificación de cidades como Santiago de Compostela, Vigo ou A Coruña está expulsando á poboación local dos seus barrios. Na capital galega, a presión sobre o mercado inmobiliario chegou a extremos onde estudantes e traballadores se ven incapaces de atopar techo a prezos razoables. Os datos falan por si mesmos: o prezo medio da vivenda en Santiago de Compostela experimentou un incremento anual do 21,89% no primeiro trimestre de 2026, alcanzando os 2.137 euros por metro cadrado.
A boa nova é que a regulación xa está a dar os seus primeiros froitos. O número de vivendas turísticas en Galicia caeu un 22,6% entre novembro de 2024 e novembro de 2025, pasando de case 20.000 unidades a situarse en 15.236, segundo o Instituto Nacional de Estadística. Esta baixada, moi por riba da media estatal do 12,4%, coincidiu coa entrada en vigor do rexistro único de alugueiros de curta duración e coa presión inspectora do Ministerio de Consumo sobre os anuncios ilegais. O Goberno central detectou ademais a existencia de case 4.000 pisos turísticos ilegais en Galicia que operaban sen licenza válida.
Sen embargo, desde unha perspectiva crítica e de xustiza social, a proposta do Banco de España ten límites evidentes que cómpre sinalar. O propio organismo supervisor recoñece que estas medidas non constitúen unha solución estrutural e que o problema de fondo radica na insuficiencia histórica da vivenda pública. España conta apenas cun 1,5% de parque público de vivenda fronte ao 34% dos Países Baixos ou a media europea do 9%, o que converte calquera intervención puntual sobre os usos non residenciais nun parche insuficiente mentres non haxa vontade política real de construír vivenda pública de forma masiva. A Xunta de Galicia, pola súa parte, mantén competencias exclusivas en materia de ordenación do territorio e turismo, polo que calquera regulación efectiva dos pisos turísticos nas nosas cidades require tamén da súa acción decidida, algo que o goberno do PP de Alfonso Rueda non ten demostrado ata o momento.
O reto é, pois