A AIE advirte que o mercado do petróleo seguirá en déficit ata o cuarto trimestre de 2026, mantendo os custos de combustible a niveis que comprometen a viabilidade das flotas e do sector loxístico galego.
O estreito de Ormuz, arteria pola que transitaba ao redor do 20% do comercio mundial de petróleo por vía marítima, leva meses convertido no epicentro da maior crise enerxética da historia recente. A guerra entre Estados Unidos, Israel e Irán, iniciada o 28 de febreiro de 2026, bloqueou de forma efectiva ese corredor estratéxico, e as súas consecuencias golpean de xeito directo a sectores fundamentais da economía galega, especialmente a pesca e a loxística portuaria.
A Axencia Internacional da Enerxía (AIE) non ofrece marxe ao optimismo: o mercado petroleiro global manterase en déficit ata o cuarto trimestre de 2026. Segundo o seu informe de maio, as perdas acumuladas de subministración desde os países produtores do Golfo Pérsico superan xa os 1.300 millóns de barrís, e os fluxos polo estreito caeron duns 20 millóns de barrís diarios antes do conflito a unha media de só 2,7 millóns durante marzo, abril e maio. O propio director executivo da AIE cualificou esta situación como «a maior ameaza á seguridade enerxética global da historia».
Os inventarios mundiais de petróleo veñen reducíndose a un ritmo sen precedentes. Só en maio desapareceron 143 millóns de barrís das reservas observadas, nun descenso acumulado de 3,8 millóns de barrís diarios desde o inicio da guerra. A produción global de petróleo caeu en 3,9 millóns de barrís diarios en 2026, e a AIE prevé que a demanda global supere á oferta en 1,78 millóns de barrís por día neste exercicio. Mentres tanto, os prezos do Brent, que chegaron a superar os 120 dólares por barril en abril, mantéñense en niveis que os analistas de Eurasia Group cifran nunha brecha de déficit de 10 millóns de barrís diarios para os mercados mundiais.
Para Galicia, estas cifras non son abstractas. O sector pesqueiro galego, coa flota máis importante de España e un peso decisivo nas exportacións agroalimentarias do país, é altamente dependente do gasóleo. A Cooperativa de Armadores de Vigo (Arvi) xa denunciou que os custos do combustible bonificado superan os 90 céntimos en Vigo, moi por encima do limiar de rendibilidade calculado en 60 céntimos por litro, e advertiu dun escenario «límite que fai valorar potenciais ceses de actividade». A situación é aínda máis grave para as flotas que operan desde portos estranxeiros, que non acceden ás bonificacións e afrontan sobreprelos de entre o 54% e o 93% respecto ao prezo en España.
A loxística portuaria tamén sofre de xeito directo. Os portos de Vigo e A Coruña, con millóns de toneladas movidas anualmente e estreita dependencia do transporte marítimo e terrestre, ven como os seus custos operativos se disparan nun contexto de cadeas de subministración globais xa tensionadas. O impacto inflacionario da crise enerxética, que os analistas estiman que podería engadir ata un 0,8% á inflación global, trasládase ao custo de mercadorías, insumos e servizos ao longo de toda a cadea de valor.
A pesar dun acordo preliminar entre Washington e Teherán anunciado a mediados de xuño que fixo caer os prezos do Brent ata preto dos 76 dólares por barril, a AIE advirte que «unha recuperación completa dos fluxos non é probable que sexa inmediata». As minas terán que ser retiradas das rutas de navegación e as cadeas de subministración precisarán tempo para normalizarse. Os analistas da banca de investimento advirten que o mercado pode estar subestimando os riscos reais, coa opacidade nos fluxos de tránsito e unhas reservas estratéxicas en mínimos históricos.
Neste contexto, desde sectores críticos da economía galega reclámase que as administracións adopten medidas estruturais e non meramente conxunturais. A dependencia do petróleo importado, a ausencia de soberanía enerxética e a escasa marxe de maniobra das flotas pesqueiras artesanais e de altura son vulnerabilidades sistémicas que esta crise pon de manifesto con crueza. As traballadoras e traballadores do mar, os portuarios e o conxunto da cadea loxística galega non poden seguir pagando o prezo de decisións xeoestratéxicas alleas sen que os poderes públicos respondan coa contundencia que a situación esixe.
A transición enerxética cara a combustibles alternativos e renovables no sector pesqueiro e no transporte marítimo, largamente adiada pola falta de inversión e de vontade política, aparece hoxe como unha urxencia económica e non só ambiental. Mentres Galicia exporta enerxía eólica e traballa no seu potencial eólico mariño, os seus mariñeiros seguen atados a un combustible fósil cuxo prezo se decide a milleiros de quilómetros de distancia.