A Comisión Europea da luz verde ao reforzamento do BID con fondos do Plan de Recuperación, nun exemplo de banca pública ao servizo do desenvolvemento económico
A Comisión Europea aprobou esta semana un paquete de medidas de apoio estatal ao Banco de Investimentos e Desenvolvemento de Romanía (Banca de Investiții și Dezvoltare, BID), que inclúe unha ampliación de capital de 1.000 millóns de euros e a prórroga da garantía estatal que respaldaba as súas operacións ata o 31 de decembro de 2032. A decisión, tomada ao abeiro do artigo 107(3)(c) do Tratado de Funcionamento da Unión Europea, reforza o papel da banca pública como instrumento de política económica fronte aos fallos do mercado.
Dos 1.000 millóns aprobados, 100 millóns proceden directamente do Mecanismo de Recuperación e Resiliencia (MRR), o fondo europeo creado tras a pandemia para financiar a transición ecolóxica e dixital dos estados membros. A medida evidencia como algúns países utilizan os recursos comunitarios para fortalecer estruturas financeiras públicas capaces de canalizar investimento cara a sectores que a banca privada tende a ignorar ou a financiar en condicións desfavorables.
O BID foi constituído en 2022 co obxectivo de complementar a banca comercial e apoiar empresas e proxectos que non conseguen financiamento no mercado en condicións axeitadas. A súa carteira abarca desde enerxías renovables e infraestruturas locais ata pemes innovadoras e startups con escaso aval. A ampliación do mandato aprobada agora permitiralle ademais financiar empresas en fase de escala e sectores estratéxicos como a fabricación de alta tecnoloxía, as industrias intensivas en coñecemento, a ciberseguridade e a defensa.
A Comisión considerou que as medidas son necesarias, proporcionadas e conteñen salvagardas suficientes para non distorsionar a competencia nin desprazaren o investimento privado alí onde este estea dispoñible. O banco deberá someterse a mecanismos de seguimento e presentar informes periódicos sobre as súas actividades.
O caso romanés é especialmente ilustrativo para o debate sobre o papel da banca pública en economías periféricas da Unión Europea, un debate de plena actualidade tamén en Galicia. A ausencia dunha entidade financeira pública galega —tras a desaparición das antigas caixas de aforros como institucións enraizadas no territorio— deixa sen cobertura a moitos proxectos produtivos, especialmente nas áreas rurais, no sector primario e nas pequenas empresas industriais que sosteñen o tecido económico do país.
A decisión de Bruxelas pon de manifesto que o dereito europeo da competencia non impide, senón que regula e permite, a existencia de bancos públicos de desenvolvemento cando o mercado non é quen de cubrir as necesidades de financiamento. Países como Alemaña, Francia ou Portugal contan desde hai décadas con institucións similares —o KfW, a Bpifrance ou o Banco de Fomento— que xogan un papel decisivo na orientación do investimento cara á transición enerxética, a reindustrialización e o apoio ás pemes.
A aprobación do reforzamento do BID romanés chega nun contexto no que a Comisión Europea aposta por acelerar a revisión dos marcos de axudas de Estado para facilitar maiores marxes de actuación pública na economía, particularmente en sectores estratéxicos e na resposta aos retos climáticos. Un sinal que debería alentar o debate sobre instrumentos financeiros públicos propios tamén no ámbito galego e do conxunto do Estado español.