A Consellería do Medio Rural publica no DOG a resolución das axudas financiadas con fondos propios galegos para loitar contra o abandono e a erosión dos viñedos en socalco.
A Consellería do Medio Rural da Xunta de Galicia publicou este luns no Diario Oficial de Galicia (DOG) a resolución das axudas destinadas á conservación da contorna paisaxística e á loita contra a erosión dos viñedos da Ribeira Sacra. Un total de 728 viticultores e viticultoras inscritas no Consello Regulador da Denominación de Orixe (DO) Ribeira Sacra serán beneficiarias desta convocatoria, dotada con algo máis de 1,5 millóns de euros procedentes integramente de fondos propios do Goberno galego.
É a segunda vez que a Xunta activa esta liña de apoio, o que amosa unha certa vontade de continuidade nunha zona onde o cultivo da vide en ladeira constitúe non só un elemento produtivo central, senón tamén un patrimonio paisaxístico e cultural de primeiro orde. As axudas están estruturadas en dúas modalidades segundo o sistema de cultivo: ata 2.000 euros por hectárea para o chamado sistema tipo 1, correspondente a socalcos de pedra traballados de xeito non mecanizado; e ata 1.000 euros por hectárea para o sistema tipo 2, que permite a mecanización. En ningún caso se conceden máis de 50.000 euros por persoa beneficiaria.
O cálculo da contía individualizada baséase na superficie de viñedo inscrita na DO, o que garante que as achegas cheguen especificamente a quen mantén activo este sistema de cultivo tradicional e de alta esixencia física. Trátase, en boa medida, dun traballo artesanal e de proximidade que recae con frecuencia en explotacións familiares de pequeno tamaño, nas que a man de obra local —incluída unha participación histórica e non sempre recoñecida das mulleres do rural— é fundamental.
Máis aló do valor produtivo, a Ribeira Sacra camiña cara á candidatura a Patrimonio da Humanidade pola UNESCO, o que outorga a estes socalcos unha dimensión de ben común que transcende o sector vitivinícola. O turismo cultural e enolóxico na zona non deixa de medrár, converténdose nunha fonte de ingresos complementaria para as comunidades rurais da contorna dos ríos Sil e Miño.
Non obstante, desde unha perspectiva crítica, cómpre preguntarse se 1,5 millóns de euros son suficientes para garantir a viabilidade a longo prazo dun sistema de cultivo que enfronta custos de mantemento moi superiores á viticultura mecanizada de chairas. O risco de abandono dos socalcos segue sendo real: a presión do cambio climático, o envellecemento da poboación vitícola e a falta de relevo xeracional non se resolven só con axudas puntuais. A consolidación dunha política estrutural de apoio ao viñedo heroico da Ribeira Sacra, que inclúa formación, acceso á terra para novas persoas produtoras e recoñecemento xusto dos prezos na cadea de valor, semella imprescindible para preservar este territorio único de Galicia.