A reapertura do estreito de Ormuz e as conversacións diplomáticas alivian os mercados, pero a flota pesqueira e a industria conserveira galega aínda arrastran os efectos dunha crise enerxética histórica.
Os mercados do cru viven esta semana un punto de inflexión que Galicia observa con expectativa e cautela. O Brent do mar do Norte cotizaba este martes 23 de xuño arredor dos 77,5 dólares por barril, achegándose aos niveis máis baixos dos últimos tres meses, nun movemento que reflicte o avance das negociacións de paz entre Washington e Teherán e os primeiros sinais de normalización do tráfico polo estreito de Ormuz. Para sectores estruturais da economía galega —pesca, conservas, construción naval e automoción— o descenso supón un respiro, mais non a fin dun pesadelo que acumula meses de dano.
O venres pasado, Pakistán e Catar, países mediadores, anunciaron que as partes alcanzaran un memorando de entendemento para prorrogar durante 60 días o alto o fogo vixente dende abril, coa perspectiva de pechar un acordo definitivo. Altos cargos dos dous países concluíron en Suíza a primeira rolda formal de negociacións. O vicepresidente estadounidense, JD Vance, confirmou que o estreito de Ormuz permanece aberto e que as conversacións avanzan favorablemente, un anuncio que bastou para que os prezos do cru caesen con forza desde os 82,3 dólares que acadaran ao inicio da sesión do luns, impulsados polas ameazas do propio presidente Trump de retomar as hostilidades.
A diplomacia, así, impón o seu ritmo sobre os mercados. O Departamento do Tesouro estadounidense autorizou durante 60 días todas as transaccións relativas á produción, venda e transporte de hidrocarburos de orixe iraniana, un movemento que dispara as expectativas dunha recuperación máis rápida do subministro global. Segundo Goldman Sachs, as exportacións de petróleo dos países do Golfo poderían volver aos niveis previos ao conflito cara a finais de xullo, un mes antes do previsto, e o banco de investimento rebaixou a súa previsión para o Brent no cuarto trimestre de 2026 ata os 80 dólares por barril, fronte aos 90 que estimaba con anterioridade.
A perspectiva dun mercado máis abastecido é boa nova para Galicia, pero non debería agachar a magnitude da crise sufrida. Segundo datos da patronal do sector, o prezo do combustible chegou a experimentar un aumento superior ao 72% en apenas unha semana nos momentos álxidos do conflito, pasando de 0,53 euros por litro a inicios de 2026 a case un euro en Vigo e superando o euro noutros portos europeos. Os armadores vigueses compararon esta situación con niveis de custos similares ou superiores aos da crise enerxética de 2022. O combustible representa entre o 20% e o 45% do custo operativo total dun buque, segundo o tipo de pesca, polo que calquera variación ten efectos directos e inmediatos sobre a viabilidade das saídas ao mar.
A Federación Galega de Confrarías denunciou que o sector artesanal chegou ao límite: marxes de beneficio xa de por si exiguas, un inverno de temporais, e enriba a disparada dos carburantes. As confrarías reclamaron medidas de apoio urxentes do goberno central similares ás adoptadas por países veciños. Pola súa banda, a patronal do metal galego, Asime, advertiu que o conflito de Oriente Medio está impactando na industria galega tamén a través do encarecemento dos fletes marítimos e as dificultades nalgunhas rutas loxísticas internacionais, nunha rexión con forte orientación exportadora en mexillón, conservas e compoñentes de automoción.
Galicia, con máis do 40% do emprego industrial concentrado no metal e nas industrias asociadas, e cun tecido produtivo directamente dependente do comercio marítimo e dos custos enerxéticos, é un territorio especialmente exposto. A crise do estreito de Ormuz —unha vía pola que transita preto dunha quinta parte do petróleo mundial— non foi un fenómeno abstracto para os traballadores e traballadoras das fábricas de conservas das Rías Baixas nin para os tripulantes da flota de altura que opera dende Vigo ou A Coruña.
O alívio nos mercados é real pero fráxil. O propio programa nuclear iraniano segue sendo un foco de tensión: a afirmación de Vance de que Teherán aceptaría o regreso de inspectores nucleares foi negada por funcionarios iranís, o que evidencia a precariedade do proceso. Ademais, Goldman Sachs advirte que o escenario mantén «unha elevada incerteza xeopolítica» e que unha eventual ruptura do acordo podería disparar o Brent por enriba dos 130 dólares por barril a finais de 2026, un escenario catastrófico para calquera economía dependente do petróleo como a galega.
Neste contexto, o que revela a crise non é só a volatilidade dos mercados enerxéticos globais, senón a vulnerabilidade estrutural dun modelo produtivo galego que segue atado aos vaivéns do cru. A transición cara ás enerxías renovables, os carburantes alternativos para a flota pesqueira e a electrificación da cadea loxística non son xa opcións ideolóxicas, senón necesidades económicas urxentes para garantir a soberanía produtiva de Galicia fronte a conflitos que se deciden en Suíza, en Washington ou en Teherán.