A contracción trimestral do -0,2% confirmada por Eurostat é a máis aguda desde 2020 e expón a vulnerabilidade dunha Galicia hiperexportadora cara á Europa en crise.
A economía da eurozona rexistrou no primeiro trimestre de 2026 un crecemento interanual do só 0,8%, o ritmo de expansión máis feble desde o segundo trimestre de 2024, segundo os datos publicados por Eurostat. Pero a foto de fondo é aínda máis preocupante: na comparativa co trimestre anterior, o PIB da área euro contraíuse un 0,2% —revisado á baixa desde o 0,1% inicial—, o que supón a primeira caída trimestral desde finais de 2022 e o descenso máis pronunciado desde a recesión pandémica do 2020.
O principal detonante deste tropezón é a crise enerxética derivada do conflito en Oriente Medio, que interrompeu os fluxos de petróleo, os seus derivados e o gas natural licuado cara a Europa, disparando a inflación ata o 3,2% en maio e obrigando ao Banco Central Europeo (BCE) a contemplar novas subas de tipos. Segundo Deutsche Bank Research, o choque transmítese a través de catro canles: a redución do poder adquisitivo dos fogares pola maior inflación, a incerteza que paraliza a investimento, a política monetaria máis restritiva e a caída das exportacións ante a desaceleración da demanda global. A factura das importacións enerxéticas da zona euro estimarase nun 1% do PIB en 2026.
No mapa europeo, as asimetrías son flagrantes: España lidera o crecemento das grandes economías cun 0,6% trimestral e un 2,7% interanual, mentres Francia contrae un 0,1% e Irlanda desfigura as estatísticas cun desplome do 12,1% trimestral —ligado ás distorsións contables das multinacionais farmacéuticas—. Alemaña e Italia creceron un modesto 0,3% trimestral. A Comisión Europea revisou á baixa a previsión de crecemento da eurozona para 2026 ata o 0,9%, alertando dun risco real de estanflación se o conflito se prolonga.
Por outra banda, Portugal —socio natural de Galicia na Eurorregión— estancou o seu PIB no primeiro trimestre, con contribución negativa da demanda externa por mor do encarecemento do petróleo que importan as refinarías lusas e polas presións no subministro de gas. En termos interanuais, a economía portuguesa medrou un 2,3%, pero a Comisión Europea xa recortou as súas perspectivas para o ano completo ata o 1,7%.
Esta foto europea chega nunha conxuntura especialmente delicada para a economía galega. Galicia é a segunda rexión española en proporción de exportacións sobre o PIB, co 37,9% —catorce puntos por riba da media estatal—. En 2025 as exportacións de bens sumaron 30.939 millóns de euros: o téxtil liderou con case o 24% do total, seguido polo sector do automóbil co 22,1% e os produtos alimentarios —especialmente o peixe— co 13,9%. Galicia xera o 38% do téxtil exportado por España e o 53% dos produtos pesqueiros. Son precisamente os mercados europeos os que absorben a maior parte desta produción.
A estrutura produtiva galega continúa moi vinculada á exportación, á automoción, ao sector enerxético e ás cadeas industriais europeas: cando Alemaña desacelera, Francia se estanca ou a demanda do bloque mingua, Galicia acábao notando antes ou despois, e a moderación do crecemento europeo implica maior competencia en prezos e marxes máis axustadas para as empresas exportadoras galegas. O último Indicador Abanca-Foro Económico de Galicia xa reflectiu en marzo unha desaceleración moderada da actividade, coincidente cunha percepción empresarial menos optimista ca un ano atrás.
O BCE, atrapado entre a ameaza inflacionaria e o risco recesivo, enfronta un dilema histórico. Os mercados xa descontaban a finais de maio unha suba de 25 puntos básicos do tipo de depósito ata o 2,25%, con dúas subas previstas antes de fin de ano. Un endurece monetario nun contexto de contracción industrial agravará as condicións de financiamento das pemes galegas, xa castigadas pola suba dos custos enerxéticos e a debilidade da demanda exterior.
Desde unha perspectiva crítica, este escenario pon de manifesto as consecuencias dunha estrutura produtiva excesivamente dependente das cadeas de valor das grandes corporacións transnacionais —Stellantis en Vigo, Inditex cara a mercados europeos— e da demanda dun bloque que non só non resolveuse a súa dependencia enerxética, senón que a agravou. A reindustrialización galega baseada en renovables, na economía azul e nas cooperativas de valor engadido non é só un horizonte desexable: é a única alternativa estrutural para reducir esta vulnerabilidade ante as sacudidas dos mercados europeos.