O Goberno central anuncia medidas de transición ecolóxica que afectarán á mobilidade, a vivenda e a demografía, pero sen detallar o seu alcance para as comunidades periféricas
Pedro Sánchez clausurou este luns en Madrid o acto de presentación da proposta do Plan Social para o Clima, un documento que o Goberno central sitúa como peza central da súa estratexia de transición ecolóxica e que involucra a tres ministerios: o de Vivienda e Axenda Urbana, dirixido por Isabel Rodríguez; o de Transportes e Mobilidade Sostible, encabezado por Óscar Puente; e o da Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, baixo a vicepresidencia terceira do Executivo.
O plan, presentado no Espazo Rastro de Madrid, constitúe a resposta española ao Fondo Social para o Clima da Unión Europea, un mecanismo comunitario deseñado para amortecer o impacto social das políticas de descarbonización, especialmente sobre os fogares e comunidades máis vulnerábeis. Con todo, o Goberno non ofreceu datos concretos sobre como se distribuirán os recursos entre territorios nin que peso terán as comunidades como Galicia, cunhas necesidades específicas en materia de mobilidade rural, reconversión enerxética e transición do sector industrial.
Dende unha perspectiva galega, o plan xera expectativas pero tamén interrogantes. Galicia afronta desafíos propios nun contexto de transición: a reconversión do sector do automóbil en Vigo, onde Stellantis está inmersa nun proceso de electrificación con impacto directo sobre o emprego; a transformación da industria forestal e do agro cara a modelos máis sostibles; e a descarbonización da frota pesqueira e marisqueira, sectores estratéxicos para a economía galega.
Alén diso, o reto demográfico que menciona o propio nome do ministerio é especialmente agudo no rural galego, onde a falta de mobilidade pública condiciona o acceso aos servizos e fai máis custosa calquera transición cara a formas de transporte sostible. Sen medidas específicas para estes contextos, os plans de carácter xeral corren o risco de reproducir as desigualdades territoriais existentes.
Organizacións ecoloxistas e sindicatos galegos veñen reclamando que calquera plan de clima con dimensión social inclúa mecanismos de gobernanza participativa e que os fondos cheguen de forma directa ás comunidades afectadas, sen intermediación exclusiva do Estado central. A ausencia de referencias explícitas á descentralización na presentación deste luns alimenta as dúbidas sobre o grao de autonomía que terán os territorios na xestión dos recursos.
O Plan Social para o Clima está pendente de aprobación e de concreción orzamentaria. O Goberno abriu un período de consulta pública previo á súa redacción definitiva, o que en teoría permitiría incorporar as demandas de Galicia e doutras comunidades con perfís socioeconómicos diferenciados. A Xunta de Galicia aínda non fixo pública a súa posición formal respecto ao documento presentado.