A Comisión Europea amplía a súa alianza estratéxica con Hanoi en investigación e startups, nun contexto de disputa global polo liderado tecnolóxico
A Comisión Europea e o Ministerio de Ciencia e Tecnoloxía de Vietnam asinaron esta semana unha carta de intencións para reforzar a cooperación en ciencia, tecnoloxía e innovación, nun paso que aprofunda a denominada Asociación Estratéxica Integral recentemente acordada entre a Unión Europea e o país asiático. O acordo, rubricado en Hanói durante a visita da comisaria Ekaterina Zaharieva, responsable de Startups, Investigación e Innovación, pretende estreitar os vínculos entre investigadoras e investigadores, universidades, empresas emerxentes, industria e institucións públicas de ambas as partes.
Vietnam é xa o maior socio comercial da UE no Sueste Asiático e unha das economías de crecemento máis rápido da rexión. A súa participación no programa Horizonte Europa suma actualmente 32 intervencións e 29 acordos de financiamento que implican organizacións e persoal investigador vietnamita, o que indica que a colaboración científica ten base real e non é meramente declarativa.
A carta de intencións contempla o incremento da mobilidade de investigadoras e investigadores, o intercambio de coñecemento, as alianzas de innovación e o fortalecemento dos lazos entre a ciencia e a industria. As áreas prioritarias identificadas son a intelixencia artificial, as tecnoloxías verdes e a transformación dixital, tres ámbitos nos que tanto a UE como Vietnam buscan reducir a súa dependencia de terceiros actores globais, nomeadamente de Estados Unidos e China.
Desde a perspectiva galega, este tipo de acordos merece atención crítica. Galicia conta cunha base investigadora en sectores como a biotecnoloxía mariña, as enerxías renovables e a industria agroalimentaria que podería, en teoría, beneficiarse de programas de colaboración internacional financiados pola UE. Non obstante, a canalización real destes fondos cara ás comunidades periféricas como a galega depende en gran medida da capacidade das súas institucións —universidades, centros tecnolóxicos e empresas— de competir en convocatorias de Horizonte Europa, onde a presenza galega segue sendo estruturalmente inferior á das rexións centrais europeas.
Cómpre preguntarse tamén en que medida este tipo de asociacións estratéxicas responden aos intereses das economías locais e das clases traballadoras, ou se, polo contrario, consolidan dinámicas de especialización produtiva que benefician principalmente ás grandes corporacións tecnolóxicas europeas en detrimento dos tecidos económicos periféricos. A aposta pola innovación non pode ser neutra: require que os seus froitos repercutan en melloras concretas das condicións laborais, da soberanía tecnolóxica e da sustentabilidade ambiental tanto en Vietnam como nas rexións europeas con menor poder de negociación.
O acordo celebra ademais os 35 anos de relacións diplomáticas entre a UE e Vietnam, situándose nun momento de reconfiguración das cadeas globais de valor en sectores como o téxtil —relevante para Galicia polo peso de empresas como Inditex— e a electrónica, nos que Vietnam ocupa un papel subalterno como potencia exportadora de baixo custo que a UE pretende agora vincular tamén á esfera da innovación.