O Plan Social para o Clima 2026-2032 priorizará a rehabilitación enerxética, a movilidade limpa e a perspectiva de xénero, con especial atención ao rural galego

O Goberno central someteu a información pública o Proxecto de Plan Social para o Clima (PSpC), un instrumento estratéxico dotado con 9.099 millóns de euros para o período 2026-2032 que busca protexer de forma estable os fogares e microempresas vulnerables fronte á volatilidade dos prezos dos combustibles fósiles. O plan, promovido conxuntamente polos ministerios de Transición Ecolóxica, Transportes e Vivenda, deberá ser remitido á Comisión Europea antes de que remate este 2026.

O financiamento provén maioritariamente do Fondo Social para o Clima da Unión Europea, que asigna a España o 10,52% dos recursos totais do fondo, cunha achega nacional adicional do 25% do orzamento. A distribución establece dous grandes bloques: 4.723 millóns (52%) para o sector dos edificios e 4.376 millóns (48%) para o transporte por estrada.

**Un plan con especial relevancia para Galicia**

Para Galicia, territorio cunha das taxas de pobreza enerxética máis elevadas do Estado e cunha poboación rural amplamente dependente do vehículo privado, este plan representa unha oportunidade de transformación estrutural. O índice de motorización nas zonas rurais galegas supera amplamente a media urbana, e o coche absorbe case o 96% do orzamento de transporte das familias no rural. A creación de servizos de transporte a demanda e plataformas de mobilidade compartida, dotadas con 551 millóns a escala estatal, podería ter un impacto significativo nestas comunidades.

A rehabilitación enerxética de vivendas é outro dos vectores con maior potencial en Galicia, dado o elevado número de edificacións con baixa eficiencia enerxética, especialmente no interior. A liña destinada á rehabilitación de vivendas individuais —278 millóns— e a de barrios e entornos urbanos vulnerables —1.220 millóns— poderían mobilizar recursos substanciais cara ás vilas e cidades galegas con maiores índices de vulnerabilidade social.

**Perspectiva de xénero e xustiza social no núcleo do plan**

O PSpC incorpora de forma explícita a perspectiva de xénero, recoñecendo que as mulleres —en particular aquelas ao fronte de familias monoparentais ou con cargas de coidado non compartidas— sofren de xeito desproporcionado tanto a pobreza enerxética como a pobreza de transporte. Os criterios de vulnerabilidade socioeconómica para acceder ás axudas terán en conta a composición familiar, o nivel de renda, a existencia de persoas dependentes e a situación das vítimas de violencia de xénero.

Esta orientación é coherente cunha visión da transición ecolóxica que non pode ser neutra socialmente. A dependencia dos fósiles non afecta por igual a todos os sectores da poboación: paga a factura quen menos ten, e paga máis quen vive lonxe dos servizos, quen non pode permitirse renovar o coche ou rehabilitar a súa vivenda. O plan recoñece esta realidade e propón intervencións que van á raíz do problema.

**Comunidades enerxéticas e autoconsumo colectivo**

Unha das liñas máis innovadoras do plan é a destinada ao impulso das comunidades enerxéticas e consumidores activos, con 300 millóns asignados. Condiciona o apoio a que polo menos o 10% da enerxía xerada ou aforrada se destine gratuitamente a consumidores vulnerables do contorno, o que supón un paso cara a un modelo enerxético máis xusto e descentralizado, en liña coas experiencias cooperativas que xa florecen nalgunhas comarcas galegas.

Tamén destaca a creación da rede RED-ACTÚA, dotada con 27 millóns para establecer ventanillas únicas e oficinas de asesoramento con atención presencial e itinerante en zonas rurais, o que pode axudar a reducir a fenda dixital que tradicionalmente deixa fóra das axudas ás persoas máis necesitadas.

**Un abono social de transporte para os máis vulnerables**

O chamado Abono Único Social, dotado con 740,5 millóns, permitirá viaxes ilimitadas e multimodais con tarifas moi reducidas para colectivos vulnerables como os perceptores do Ingreso Mínimo Vital. Esta medida, unida ao impulso á infraestrutura ciclista e aos aparcadoiros intermodais, conforma unha aposta polo transporte público accesible que tamén deberá ter reflexo en cidades galegas como Vigo, A Coruña ou Santiago de Compostela.

As alegacións ao plan poden presentarse ata o 29 de xuño. A Xunta de Galicia e os concellos terán un papel fundamental na execución das inversións, polo que a súa implicación activa no proceso participativo resulta imprescindible para que os recursos cheguen realmente a quen máis os necesita.