O novo Acordo Global Modernizado, asinado en México, reforzará os intercambios comerciais nunha relación que xa supera os 100.000 millóns de euros anuais
A Unión Europea e México asinaron este martes en México D.F., no marco da VIII Cimeira UE-México, o Acordo Global Modernizado (AGM) e o Acordo Comercial Interino (iTA), dous instrumentos que prometen transformar as relacións económicas entre ambas as dúas partes e que poderían ter repercusións directas para sectores estratéxicos galegos como o agroalimentario e o pesqueiro.
A cimeira foi presidida pola presidenta da Comisión Europea, Ursula von der Leyen, o presidente do Consello Europeo, António Costa, e a alta representante para Asuntos Exteriores, Kaja Kallas, xunto co comisario de Comercio, Maroš Šefčovič. O acordo chega nun momento de crecente incerteza global, con tensións xeopolíticas e presión nos mercados internacionais que están a obrigar ás grandes potencias a redibuixar as súas alianzas estratéxicas.
A relación comercial entre a UE e México xa supera os 100.000 millóns de euros anuais en bens e servizos, e o novo acordo pretende ampliar esa cifra facilitando as exportacións e os investimentos en ambas as direccións. Para Galicia, cunha industria agroalimentaria de primeiro nivel e un sector pesqueiro e marisqueiro de enorme peso, a apertura de novos mercados latinoamericanos representa tanto unha oportunidade como un risco que cómpre analizar con rigor.
Desde o punto de vista dos sectores produtivos galegos, o acordo inclúe disposicións específicas para o sector agrícola e alimentario, o que pode facilitar a entrada de produtos galegos con denominación de orixe —como queixos, viños ou conservas— no mercado mexicano. Non obstante, organizacións do sector primario en Europa levan anos advertindo de que este tipo de acordos de libre comercio adoitan favorecer ás grandes corporacións exportadoras en detrimento das pequenas explotacións familiares e cooperativas, que non contan cos mesmos recursos para competir en mercados globais.
O acordo tamén inclúe un capítulo de desenvolvemento sostible e dereitos humanos, así como unha Declaración Conxunta sobre Economía Circular orientada a combater a triple crise planetaria: cambio climático, perda de biodiversidade e contaminación, incluída a contaminación plástica. Neste punto, sectores como o naval galego —implicado na fabricación de buques de baixo impacto ambiental— ou as enerxías renovables poderían atopar nichos de colaboración no marco da chamada Axenda de Investimento Global Gateway, que mobilizará máis de 5.000 millóns de euros en investimentos europeos en México en áreas como a transición enerxética, a agricultura sostible e a conectividade dixital.
Outro elemento salientable é a celebración, en paralelo á cimeira, dun foro empresarial e dun evento específico sobre o empoderamento das mulleres no comercio internacional, no que se anunciou un proxecto de máis de 4 millóns de pesos en fondos europeos para apoiar ás mulleres indíxenas mexicanas. A incorporación dunha perspectiva de xénero nos acordos comerciais é un avance que desde sectores feministas se leva reclamando desde hai décadas, aínda que a súa efectividade real dependerá dos mecanismos de control e aplicación que finalmente se articulen.
O acordo deberá ser ratificado polo Parlamento Europeo e polo Consello da UE, ademais de polos estados membros no caso do AGM. O iTA, que só require ratificación comunitaria, entrará en vigor antes e expirará cando o acordo completo sexa ratificado. O proceso pode levar meses ou incluso anos, polo que os efectos prácticos para as empresas e cooperativas galegas non serán inmediatos.
A clave estará en que a Xunta de Galicia e as institucións económicas como o IGAPE e a Zona Franca de Vigo traballen activamente para que as pemes e cooperativas galegas poidan aproveitar as oportunidades que este acordo abre, e non queden relegadas fronte ás grandes corporacións con maior capacidade para operar en mercados internacionais.