O Fondo de Innovación europeo financia tecnoloxías como bombas de calor, caldeiras eléctricas e solar térmica para eliminar o gas natural da industria
A Comisión Europea acaba de seleccionar 65 proxectos baixo a denominada Heat Auction do Fondo de Innovación, a primeira poxa a escala da UE destinada a acelerar a implantación de tecnoloxías limpas de produción de calor na industria. Os proxectos seleccionados recibirán un total de preto de 400 millóns de euros en subvencións, financiadas cos ingresos do Sistema de Comercio de Emisións (ETS) da Unión Europea.
Entre os dez países do Espazo Económico Europeo incluídos na convocatoria figura España, o que abre a posibilidade de que proxectos localizados en Galicia ou no seu contorno poidan beneficiarse desta liña de financiamento. Os sectores industriais cubertas pola poxa inclúen pasta e papel, vidro, cerámica, materiais de construción, ferro e aceiro, alimentación e bebidas, téxtil e farmacéutica, un abano que toca de cheo a estrutura produtiva galega.
Segundo os datos da Comisión, os proxectos seleccionados evitarán máis de 6,6 millóns de toneladas de CO₂ ao longo de dez anos, substituíndo sistemas de produción de calor alimentados por gas natural. Conxuntamente, prevese que produzan arredor de 16,3 teravatios-hora (TWh) de calor descarbonizada nos seus primeiros cinco anos de operación, cunha capacidade térmica instalada de 766 megavatios (MW). Iso equivale a substituír máis de 1.500 millóns de metros cúbicos de gas natural en cinco anos, un volume comparable ao consumo anual de catro millóns de fogares europeos.
As tecnoloxías empregadas son variadas: calefacción por resistencia directa e indirecta, bombas de calor, solar térmica, calefacción electromagnética e dieléctrica, e tecnoloxías híbridas. Esta diversidade responde á necesidade de adaptar as solucións ás distintas temperaturas e capacidades requiridas polos diferentes procesos industriais.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que a financiación provén do mercado de carbono europeo, un mecanismo que moitos sectores ecoloxistas consideran insuficiente para garantir a transición xusta, ao permitir que grandes emisores prolonguen as súas actividades contaminantes mentres compran dereitos de emisión. Non obstante, a reconversión enerxética da industria é un paso necesario e a existencia de subvencións directas para tecnoloxías como as bombas de calor ou a solar térmica representa unha oportunidade real para o tecido industrial galego.
O sector forestal e papeleiro, con presenza significativa en Galicia a través de empresas como ENCE, ou a industria conserveira e alimentaria, con forte peso na economía costeira galega, poderían ser receptoras potenciais destas axudas en futuras convocatorias. A inclusión do sector téxtil tamén resulta de interese nunha comunidade onde a industria da moda, con Inditex á cabeza, xera un impacto ambiental de primeira magnitude.
O seguinte paso será a sinatura dos acordos de subvención entre a Axencia Executiva Europea para o Clima, as Infraestruturas e o Ambiente (CINEA) e os proxectos seleccionados, proceso que se completará na segunda metade de 2026. Os proxectos deberán alcanzar o peche financeiro no prazo de dous anos desde a sinatura e entrar en operación nun máximo de catro anos.
Ademais, a Comisión xa anunciou unha segunda edición da Heat Auction para 2026, cunha dotación dun millardo de euros, o que confirma a aposta da UE por converter a descarbonización do calor industrial nun dos eixos centrais da súa política climática e industrial. Os termos e condicións desta nova convocatoria publicaranse antes de finais de maio de 2026.