A revisión do ETS e o Plan de Electrificación poden transformar industrias locais pero precisan enfoques sociais e de soberanía.
A Comisión Europea presentou unhas propostas ambiciosas que marcarán o futuro económico e ambiental do continente: a revisión do Sistema Europeo de Comercio de Emisións (ETS) e un Plan de Acción para a Electrificación. Estas medidas, presentadas polos comisarios Ribera, Hoekstra e Jørgensen, buscan converter a Europa no primeiro continente «electroalimentado», reducindo a dependencia dos combustibles fósiles e impulsando a competitividade a través da descarbonización. Para Galicia, cunha economía vinculada ao mar, á industria automotriz e á enerxía, estas novas teñen implicacións directas e urxentes.
Revisión do ETS: motores de investimento e innovación
O ETS, en funcionamento desde 2005, reduciu as emisións nun 50% nos sectores que abarca e xerou máis de 270.000 millóns de euros para investimentos en descarbonización. A revisión proposta pretende converter este instrumento nun «motor de innovación e investimento», coa creación dun Banco de Descarbonización Industrial con 100.000 millóns de euros e un impulso de investimento de 30.000 millóns antes de 2030. Para o sector mariño galego, isto pode significar novas oportunidades: o ETS ampliarase a máis barcos e portos, canalisando uns 15.000 millóns de euros anuais para combustibles sustentables. Non obstante, a extensión a portos no Mediterráneo sur e o Reino Unido para evitar a evasión debe garantir un terreo de xogo igual para os armadores galegos, evitando prácticas desleais.
Electrificación: unha oportunidade para o rural e as cooperativas
O Plan de Electrificación propón duplicar a taxa de electrificación en Europa, do 23% actual ao 46% en 2040. Isto reduciría a factura de importacións de combustibles fósiles en 260.000 millóns de euros anuais. Para Galicia, onde o rural depende a miúdo de sistemas de calefacción obsoletos, a substitución de caldeiras de gas por bombas de calor pode reducir as facturas ata un 60%. Ademais, o apoio aos esquemas de arrendamento social para vehículos eléctricos e tecnoloxías de calor pode facer a transición máis accesible para fogares e pequenas empresas. Aquí, as cooperativas enerxéticas e a economía social teñen un papel clave para liderar este cambio, evitando que as grandes corporacións acaparen os beneficios.
Crítica ao enfoque corporativo e necesidade de xustiza social
Aínda que as propostas prometen beneficios, hai motivos de preocupación. A alocución gratuíta de permisos de emisión máis alá de 2030, condicionada a investimentos en descarbonización, pode ser unha vantaxe para grandes corporacións que xa investiron en verde, pero deixar atrás ás industrias pequenas e medianas. Ademais, a proposta de que os Estados membros destinen o 50% dos ingresos do ETS a descarbonizar estes sectores debe garantir que o diñeiro chegue ás empresas galegas, non só ás grandes corporacións. A dependencia de subvencións aos combustibles fósiles, que ascende a 100.000 millóns de euros, debe eliminarse progresivamente, pero cunhas políticas que protexan aos traballadores e comunidades rurais, non só aos accionistas.
Impacto nos sectores estratéxicos galegos
No sector automotriz, como Stellantis Vigo, a electrificación e o ETS reforzado poden acelerar a transición cara a vehículos eléctricos, pero requiren investimentos en infraestruturas de recarga e formación de mano de obra. No sector pesqueiro, a inclusión de buques máis pequenos no ETS pode aumentar custos, polo que o apoio a combustibles sustentables e a innovación en eficiencia enerxética é vital. A industria da transformación de residuos, tamén cuberta agora polo ETS, debe apostar pola economía circular para evitar penalizacións. En todos estes ámbitos, a perspectiva de xénero debe estar presente: a transición enerxética pode crear emprego, pero debe ser inclusiva e digna.
En resumo, estas propostas europeas son unha oportunidade para que Galicia acelere a súa transición ecolóxica con soberanía, pero requiren un enfoque que priorice o ben común sobre o beneficio corporativo. A Xunta de Galicia e as entidades locais deben adaptar estas políticas á realidade galega, apoiando ás cooperativas, á pequena empresa e ás comunidades rurais, para que o verde sexa tamén xusto e popular.