Os impagos acumulados pola falta de solvencia dalgunhas compañías ascenden a 250 millóns de euros, mentres 39 empresas foron inhabilitadas entre 2022 e 2025

A Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC) vén de propor un endurecemento significativo dos requisitos de acceso e permanencia no mercado de comercialización eléctrica en España. O obxectivo é evitar que novas compañías sen capacidade real para prestar un servizo axeitado sigan causando prexuízos aos consumidores e ao funcionamento do sistema eléctrico. Segundo un recente informe da reguladora (INF/DE/040/26), o réxime actual facilitou a entrada de actores cunha solvencia financeira e uns medios técnicos manifestamente insuficientes.

Un sistema quebrado pola impunidade corporativa

As cifras expostas pola CNMC son elocuentes. Entre 2022 e 2025, un total de 39 comercializadoras foron inhabilitadas por incumprir os requisitos legais vixentes. A consecuencia directa destas inhabilitacións foi unha acumulación de impagos por parte destas compañías que supera os 250 millóns de euros en liquidacións do operador do sistema que non foron cubertas polas garantías existentes. A iso hai que sumar as débedas acumuladas coas distribuidoras polo impago dos peaxes de acceso á rede e cargos, unha débeda que, en última instancia, recae sobre o conxunto de consumidoras e consumidores galegos e do resto do Estado.

Este escándalo financeiro evidencia un problema estrutural dun modelo de mercado que, en nome da liberalización e a competencia, permitiu a entrada de empresas sen escrúpulos nin capacidade real para asumir as súas obrigas. O Real Decreto 88/2026 xa tentou corrixir estas eivas reforzando os requisitos e incorporando novas obrigacións relativas á capacidade técnica e económica para exercer a actividade de comercialización, pero a CNMC considera que estas medidas son aínda insuficientes.

Solvencia económica e antecedentes

Entre as principais recomendacións da reguladora destaca a esixencia dun capital social desembolsado mínimo para poder exercer a actividade de comercialización. Ademais, propón impedir expresamente o acceso ao mercado a empresas en fase preconcursal ou concursal, así como a aquelas que foron inhabilitadas previamente ou que non cumpriron as condicións establecidas. Outra medida relevante é a avaliación dos antecedentes dos administradores e directivos, co fin de evitar que persoas que xa protagonizaron irregularidades poidan volver dirixir novas comercializadoras.

Paralelamente, a CNMC suxire o desenvolvemento do mecanismo previsto no Real Decreto 88/2026 que obriga aos comercializadores a depositar garantías ante os operadores do mercado e do sistema, tanto por impagos de compras como por liquidacións e peaxes. Este mecanismo, se se executa con rigor, podería evitar que o sistema eléctrico siga asumindo o custe da irresponsabilidade corporativa.

Capacidade técnica: máis que un papel

Non se trata só de diñeiro. A CNMC tamén pon o acento na necesidade de garantir que as comercializadoras dispoñan de medios técnicos e recursos humanos suficientes, cualificados e formados para xestionar adecuadamente a súa carteira de clientes e cumprir as súas obrigas no mercado eléctrico. Unha medida que responde á realidade de que moitas das compañías inhabilitadas carecían da infraestrutura básica para prestar un servizo digno.

Ademais, propónse que estas empresas conten cun plan de previsión de subministro e aprovisionamento que permita verificar a viabilidade real das súas operacións. Unha esixencia que, no contexto dunha transición enerxética en marcha e dun mercado suxeito a importantes oscilacións de prezos, resulta máis que necesaria.

Supervisión continua e medidas cautelares

Como novidade introducida polo Real Decreto 88/2026, os comercializadores que non dispoñan das garantías esixidas non poderán captar novos clientes. A CNMC vai máis alá e propón que esta medida cautelar se aplique ante calquera tipo de incumprimento, non só ante a falta de garantías, o que require a aprobación rápida do correspondente procedemento de operación.

Esta proposta de supervisión continua é un paso positivo, mais levanta a cuestión de por que non se actuou con contundencia anteriormente. O sistema eléctrico español ten sufrido repetidamente os efectos dunha regulación demasiado complacente coas empresas do sector, mentres os consumidores —e en particular os máis vulnerables— asumían as consecuencias.

Un debate necesario para Galicia

Para Galicia, onde o custe da enerxía e a dependencia de grandes corporacións eléctricas son cuestións de primeiro orde, estas propostas da CNMC deberían ser analizadas con interese. Non se pode esquecer que o modelo de mercado eléctrico español, deseñado dende Madrid e ao servizo dos intereses das grandes compañías, ten un impacto directo sobre a competitividade das empresas galegas e sobre a capacidade adquisitiva das familias. Unha regulación máis estrita das comercializadoras pode contribuir a maior estabilidade, pero non abonda: é preciso unha reflexión de fondo sobre o modelo enerxético que queremos, cun maior peso da empresa pública, as cooperativas enerxéticas e as renovábeis de propiedade comunitaria.