As axudas financiarán 170 actuacións centradas en biorresiduos, puntos limpos e dixitalización, nunha convocatoria que desde 2018 acumula preto de 40 M€ investidos

A Xunta de Galicia destinou este ano 5,1 millóns de euros en axudas a concellos, mancomunidades e deputacións provinciais para mellorar a xestión dos residuos municipais e avanzar no cumprimento da normativa estatal e europea. Así o anunciou a conselleira de Medio Ambiente e Cambio Climático, Ángeles Vázquez, nunha visita ao Concello da Estrada (Pontevedra), municipio que recibiu 233.000 euros desta convocatoria —o maior importe da provincia de Pontevedra e o segundo de toda Galicia—.

Cun total de 170 actuacións repartidas entre 83 entidades locais, a orde de axudas concentra o groso do seu orzamento —máis de 3 millóns de euros— na recollida e tratamento de biorresiduos. Dentro desta liña inclúense iniciativas de recollida separada, adquisición de vehículos específicos para residuos orgánicos e implantación de sistemas de compostaxe doméstica e comunitaria, un modelo que permite pechar o ciclo de materia orgánica a nivel local e reducir a dependencia de grandes infraestruturas centralizadas de tratamento.

O resto do orzamento distribúese entre a modernización dos puntos limpos fixos (1,3 millóns de euros), a mellora dos puntos limpos móbiles (350.000 euros) e a xestión de residuos téxtiles (125.000 euros). Esta última liña cobra relevancia nun contexto de crecente preocupación pola moda rápida e o seu impacto ambiental, especialmente nos territorios rurais onde as redes de recollida especializada son máis escasas.

Como novidade desta convocatoria, a Consellería incorporou unha liña específica de 290.000 euros para proxectos de dixitalización dos servizos municipais de residuos. O obxectivo é avanzar cara a unha maior trazabilidade dos refugallos, o que permitiría ás administracións locais dispoñer de datos en tempo real sobre a orixe, volume e destino dos residuos xerados nos seus territorios.

No caso da Estrada, as axudas recibidas permitirán actuar en catro ámbitos: a mellora da recollida separada de biorresiduos nos centros escolares —cunha compoñente de concienciación dirixida á infancia—, a adquisición dun vehículo eléctrico para a recollida de residuos orgánicos, a modernización do punto limpo fixo e a adquisición dun punto limpo móbil. O primeiro municipio en volume de axudas foi o Consorcio das Mariñas, na provincia da Coruña.

Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que estas axudas, aínda sendo necesarias, seguen dependendo en boa medida da iniciativa e capacidade técnica de cada concello para acceder a elas, o que pode reproducir desigualdades entre municipios con maior ou menor recursos administrativos. A brecha entre concellos rurais pequenos —moitas veces sen persoal técnico especializado— e os de maior tamaño para acceder a estas convocatorias é un reto estrutural que as políticas de xestión de residuos aínda non resolveron de forma satisfactoria.

A Xunta lembra que desde 2018 acumula preto de 40 millóns de euros investidos en iniciativas municipais para modernizar a rede de puntos limpos, promover a compostaxe, fomentar a reutilización e reforzar a recollida separada, en liña coas directivas europeas en materia de economía circular.