O borrador, previsto para fins de xullo, busca reducir as baixas ‘evitables’ nunha iniciativa que conta coa UGT pero ignora a CCOO e levanta interrogantes sobre as súas consecuencias para as traballadoras
O Goberno galego deu por concluída a fase de comparecencias do grupo de traballo sobre mellora do benestar laboral e redución do absentismo, após sete reunións técnicas celebradas ao abeiro da Mesa do Diálogo Social. O conselleiro de Emprego, Comercio e Emigración, José González, presidiu este mércores a derradeira sesión, na que compareceron representantes sindicais que participan na mesa estatal sobre esta mesma cuestión. O borrador do plan integral agárdase para os próximos días, co obxectivo de aprobalo antes de que remate o mes de xullo.
Ao longo das últimas semanas, o grupo de traballo reuniuse con axentes moi diversos: especialistas en seguridade e saúde laboral, enfermaría do traballo, recursos humanos de empresas, graduadas e graduados sociais, xestoras sanitarias e representantes da Consellería de Sanidade, mutuas colaboradoras da Seguridade Social e o equipo investigador que elaborou o informe sobre absentismo da USC e da UVigo. Unha escolma de voces que reflicte a complexidade do problema, pero na que a presenza das mutuas —entidades privadas con lucro que xestionan fondos públicos— non deixa de suscitar interrogantes sobre o enfoque que poderá adoptar o plan.
Galicia sitúase como a segunda comunidade autónoma con maior porcentaxe de xornadas laborais perdidas por absentismo, segundo distintos informes sectoriais. A Xunta apunta como principal causa as baixas de máis de 365 días de duración, xestionadas polo Goberno central a través da Seguridade Social, e aproveita este argumento para reclamar unha actuación coordinada de todas as administracións. Porén, este encadre sitúa o foco sobre a duración das baixas máis longas —asociadas frecuentemente a enfermidades graves ou crónicas— nunha narrativa que pode derivar en presión sobre as persoas traballadoras máis vulnerables.
O conselleiro González subliñou que o proceso se desenvolveu «respectando en todo momento os dereitos adquiridos polas persoas traballadoras», mais a distinción entre absentismo «evitable» e «non evitable» é un territorio con fronteiras difusas que historicamente se empregou para estigmatizar quen exerce o seu dereito legal á baixa médica. A participación da patronal e do sindicato UGT —pero non de CCOO, que non subscribiu acordos previos neste marco— introduce ademais unha asimetría na representación sindical que merece atención.
Desde unha perspectiva de xénero, cómpre sinalar que as mulleres teñen taxas de absentismo superiores en parte pola sobrecarga de coidados non remunerados que asumen no fogar, así como pola maior prevalencia de empregos parciais, precarios ou con peores condicións ergonómicas. Calquera plan que aborde o absentismo sen incorporar esta perspectiva corre o risco de penalizar precisamente a quen máis sofre as deficiencias do sistema produtivo e do modelo de coidados.
A Xunta estima que converxer coa media nacional en taxas de absentismo suporía un aforro significativo tanto para a Seguridade Social como para as empresas, e un incremento da produtividade. Este argumentario, centrado na competitividade empresarial, contrasta coa necesidade de garantir ambientes laborais saudables, cargas de traballo axeitadas e servizos públicos de saúde que dean resposta áxil ás doenzas das traballadoras. Sen atender estas causas estruturais, calquera plan corre o risco de quedar en papel mollado ou, peor aínda, de converter as baixas nun obxecto de sospeita en lugar dunha ferramenta de protección social.