InBestSoil reúne 20 socios de dez países co obxectivo de demostrar con datos económicos que investir na restauración do solo é beneficioso para agricultores, empresas e gobernos
A Universidade de Vigo sitúase á fronte dun dos proxectos de investigación europeos máis ambiciosos no ámbito da sustentabilidade agraria e ambiental. InBestSoil, financiado con 4,6 millóns de euros pola Comisión Europea no marco do programa Horizonte 2020 —e cun orzamento total de case seis millóns que inclúe achegas dos gobernos británico e suízo—, ten como misión desenvolver un sistema integral de valoración económica dos beneficios que reporta un solo saudable.
O proxecto, liderado desde a Facultade de Ciencias do campus de Ourense polo investigador Andrés Rodríguez Seijo, do grupo de investigación Planta, Solo e Aproveitamento de Subprodutos e do Instituto de Agroecoloxía e Alimentación da UVigo, arrancou en 2023 e prolongarase ata finais de 2026. Ao longo deste período, os 20 socios participantes —universidades, pequenas e medianas empresas, consultoras, agricultoras e agricultores, e organizacións non gobernamentais— traballarán para ofrecer ferramentas prácticas que permitan asignar un valor económico real ás accións de restauración e conservación do solo.
**Un problema que custa 50.000 millóns anuais á Europa**
A urxencia do problema non é menor. Desde o proxecto alertan de que máis da metade dos solos europeos están sometidos a procesos de degradación irreversible, provocados tanto polo cambio climático como polas prácticas agrarias intensivas. O custo estimado desta deterioración ascende a 50.000 millóns de euros ao ano, o que equivale a 112 euros anuais por cada persoa residente en Europa. A pesar destas cifras, a saúde do solo continúa a ser tratada como un concepto abstracto, de difícil integración nos sistemas financeiros e nas políticas públicas.
É precisamente aí onde InBestSoil pretende marcar a diferenza. Fronte aos enfoques exclusivamente ambientais, a iniciativa aposta por construír argumentos económicos sólidos: demostrar, con datos concretos, que restaurar os solos é rendible tanto para quen traballa a terra como para investidores privados e administracións públicas. “Investir na saúde do solo é rendible para todos”, subliñan desde o proxecto.
**Casos de estudo en catro rexións bioxeográficas**
O proxecto articúlase en torno a nove áreas de estudo distribuídas por catro rexións bioxeográficas europeas —boreal, continental, atlántica e mediterránea— e con diferentes usos do solo: agrícola, forestal, urbano e mineiro. Un dos casos máis avanzados desenvolveuse en Cerdeña, onde se compararon distintos métodos de cultivo de trigo. Os resultados preliminares apuntan a que o arado convencional causa o maior dano ao solo, mentres que a labranza reducida e a sementa directa en herba melloran o carbono orgánico, a diversidade microbiana e os niveis de nutrientes. Ademais, estas técnicas permiten aforro en man de obra e combustible sen merma do rendemento nin da calidade.
Cando conclúan os estudos de caso, o equipo elaborará marcos prácticos para que xestoras de terras, agricultoras e investidores poidan avaliar a rendibilidade de cada estratexia de restauración segundo o tipo de solo e o uso ao que está destinado.
**Galicia, nun contexto de presión sobre o territorio rural**
O protagonismo da Universidade de Vigo neste proxecto resulta especialmente significativo para Galicia, un territorio onde a degradación do solo por abandono agrario, o avance das plantacións de eucalipto e os incendios forestais representan ameazas estruturais para o agrosistema. A posibilidade de contar con ferramentas que traduzan en termos económicos o valor dos solos saudables podería fortalecer os argumentos a favor de políticas públicas de protección e de modelos de agricultura ecolóxica e de proximidade.
Os avances de InBestSoil xa foron recollidos na revista Horizon EU Research and Innovation Magazine, publicación financiada pola Comisión Europea, nun artigo titulado Why restoring soil health is a win-win for farmers and the environment, o que evidencia o recoñecemento internacional da iniciativa liderada desde Ourense.