O ministro Arcadi España participará o 15 de xullo no Anuario do Foro Económico de Galicia, mentres o Goberno retrasa a aprobación do novo modelo até despois do verán
A reforma do sistema de financiación autonómica, un dos debates máis decisivos para o presente e o futuro dos servizos públicos en Galicia, chegará o vindeiro 15 de xullo ao corazón do pensamento económico galego. O ministro de Facenda do Goberno de España, Arcadi España, participará na presentación do Anuario 2026 do Foro Económico de Galicia, que terá lugar ás 11.00 horas no Auditorio de Afundación de Abanca, no Cantón Grande número 8 de A Coruña. Será, sen dúbida, un acto con carga política e simbólica de primeiro nivel: quen ten nas mans a proposta de reforma presentaraa ante as voces académicas, empresariais e institucionais que máis directamente analizan os efectos desta decisión sobre o país.
A décima edición do Anuario, editada polo xornalista José Luis Gómez, reúne as achegas de catedráticos e profesoras das universidades galegas, xunto con especialistas de distintos ámbitos institucionais e económicos, e ofrece unha radiografía multidisciplinar dunha Galicia que chega a este debate nun momento estruturalmente complexo: transformación industrial, transición enerxética, reto demográfico e, sobre todo, a sostenibilidade do Estado do benestar.
A cuestión non é menor. O Foro Económico de Galicia —a institución de referencia no análise económico do país— advertiu con claridade que a proposta presentada polo Ministerio de Facenda colocaría a Galicia nunha posición claramente desfavorable, cun déficit estimado de entre 900 e 1.000 millóns de euros respecto ao que debería recibir nun reparto xusto de recursos, moi por riba dos 587 millóns que o Goberno central contempla como mellora para Galicia. Unha diferenza que, segundo o propio Foro, supera o 40% en relación coas necesidades reais estimadas.
O director do Foro, Santiago Lago Peñas, sintetizou o problema con precisión técnica: o novo modelo reduce o peso de criterios fundamentais para Galicia, como a dispersión territorial e o envellecemento poboacional. Dous factores que non son abstraccións estatísticas, senón realidades que encarecen directamente a prestación de servizos esenciais como a sanidade, a educación ou a dependencia en miles de aldeas, parroquias e concellos rurais. O 26% da poboación galega supera os 65 anos, e a súa distribución en núcleos dispersos non ten parangón en ningunha outra comunidade do Estado.
E mentres o debate académico se prepara para o 15 de xullo, a realidade política é que o propio ministro Arcadi España comunicou esta semana aos conselleiros autonómicos que a reunión do Consello de Política Fiscal e Financeira (CPFF) non se celebrará até o 29 de xullo, o día despois do último Consello de Ministros ordinario antes do parón estival. A aprobación do novo modelo en Consello de Ministros non se producirá, polo tanto, até despois do verán, sen data concreta aínda, o que compromete gravemente o obxectivo de que entrase en vigor o 1 de xaneiro de 2027. Un novo retraso que acumula meses de dilacións.
A proposta orixinal prometía unha inxección adicional de 21.000 millóns de euros para o conxunto das comunidades autónomas, presentada polo Goberno como unha oportunidade histórica de reequilibrio territorial. Pero en Galicia, a lectura é ben distinta. O modelo reduce o peso do envellecemento e da dispersión como variables de reparto, ao tempo que incrementa o protagonismo da poboación absoluta —un criterio que favorece as comunidades máis densas e urbanizadas—. O resultado é que Galicia podería gañar recursos en termos absolutos pero perder peso relativo nun sistema que non recoñece os custos reais de prestar servizos nun territorio como o noso.
Desde o BNG subliñouse que Galicia non pode quedar atada a un modelo estatal que se deseña en clave de equilibrio entre comunidades máis ricas e máis poboadas, e reivindícase un esquema que teña en conta a dispersión territorial, o envellecemento e o infrafinanciamento histórico do rural. O partido nacionalista reiterou ademais a súa demanda dun concerto económico galego, comparable ao vasco ou navarro, que permita á comunidade recadar e xestionar os seus propios recursos, garantindo así a soberanía fiscal sobre o país.
O Foro Económico de Galicia advertiu que, de non corrixirse o enfoque actual, a comunidade podería ver comprometida a súa capacidade de investimento e o seu equilibrio orzamentario a medio prazo. Non son alarmismos: son as consecuencias directas de deixar que un sistema de financiación deseñado en Madrid decida cantos recursos teñen os hospitais galegos, as escolas das vilas do interior ou os servizos de atención á dependencia das persoas maiores que viven soas nas aldeas.
O 15 de xullo, cando Arcadi España tome a palabra no Auditorio de Afundación, terá diante unha Galicia que esixe ser tratada con xustiza territorial e non con aritméticas que ocultan as asimetrías reais do país. O debate está servido. Os recursos públicos galegos, en xogo.