A empresa Casa do Portinho, na illa de Terceira, duplicou ingresos e exporta a Francia, España, Suíza e EUA grazas ao Fondo Europeo Marítimo e de Pesca

A máis de 1.500 quilómetros do continente portugués, na illa de Terceira das Azores, un novo proxecto de conservas artesanais demostra que a economía local e sustentable pode abrirse ao mundo sen renunciar á súa identidade. TZT Flying Fish Azores, coa súa marca comercial Casa do Portinho, é hoxe un referente do sector conserveiro do Atlántico norte, mais a súa historia comeza moito máis humildemente: nunha licenza de marisqueo e a determinación dun mozo para non deixarse vencer pola crise.

Tibério Barbeito comezou mergullando para recoller lapas coas súas costas, como facían os seus curmáns desde pequenos. Cando obtivo unha das 15 licenzas profesionais de marisqueo existentes na illa, vendía ao mercado local. A crise económica afundiu os prezos e obrigouno a mirar cara a fóra: primeiro os lagostos, logo o peixe fresco comprado á frota local. Pero manter a calidade do peixe fresco nas longas distancias resultou ser un problema case insuperable.

A solución chegou dun xeito inesperado: un documental sobre o salmón afumado de Alasca acendeuno. Tibério comezou a experimentar co afumado en frío de especies locais, probando os resultados con familiares e amigos ata conseguir un produto vendible. As Azores nunca tiveran un produto de peixe afumado propio. Agora si.

O seguinte paso foi a conserva, mais iso requiría un investimento que non podía asumir só. O Grupo de Acción Local de Pesca Grater facilitoulle o acceso a unha subvención do Fondo Europeo Marítimo, de Pesca e Acuicultura (FEMPA) que cubriu o 75% do custo dos equipamentos. Unha segunda axuda financiou un plan de márketing profesional. “Todos os emprendedores deberían contactar con Grater e coñecer todas as súas medidas de apoio, porque poden marcar a diferenza entre crecer ou estancarse”, afirma Tibério.

Os produtos de Casa do Portinho elaboranse con peixe fresco desembarcado pola frota local: xurelo, bonito do Atlántico con cártamo, lapas e dúas especies que non existen en ningunha outra conserva do mundo: raia e barracuda. Esa aposta pola singularidade e pola materia prima local é precisamente o que diferencia este proxecto dos modelos industriais convencionais.

A conserva transformou radicalmente a viabilidade do negocio. “Foi a mellor decisión que puiden tomar”, di Tibério. “Asegurei a continuidade da empresa”. As actividades de enlatado duplicaron os ingresos e permitiron contratar un segundo traballador. Hoxe, os produtos de Casa do Portinho chegaron ás tendas de Francia, España, Suíza e Estados Unidos.

O caso de Terceira ten unha lectura directa para a realidade galega. As nosas comunidades costeiras, especialmente nas Rías Baixas e na Costa da Morte, enfróntanse a retos similares: flotas artesanais baixo presión, mercados locais insuficientes e dificultades para engadir valor á cadea produtiva. O exemplo azoriano mostra que con apoio público adecuado —europeo, neste caso— e con modelos de negocio ancorados no territorio e na sustentabilidade, é posible transformar a pesca artesanal nunha industria cultural e económica de proxección internacional.

A historia de Casa do Portinho é tamén un argumento a favor da pesca de pequena escala fronte á industria extractivista. Mentres os grandes buques industriais esquilman caladoiros a escala planetaria, un mozo das Azores con quince licenzas de marisqueo construíu desde cero un proxecto que valoriza o territorio, sostén postos de traballo dignos e leva a identidade do Atlántico a tendas gourmet de medio mundo.