O MITECO distribúe fondos NextGenEU entre 40 iniciativas en 12 comunidades, cunha presenza galega mínima fronte ao 40% concentrado no País Vasco
O Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (MITECO) acaba de resolver a segunda convocatoria do programa RENOVAL 2, dotada con máis de 162 millóns de euros procedentes dos fondos NextGenEU do Plan de Recuperación, Transformación e Resiliencia (PRTR). A iniciativa, xestionada polo Instituto para a Diversificación e Aforro da Enerxía (IDAE), repartirá esta contía entre 40 proxectos de fabricación de tecnoloxías limpas distribuídos por doce comunidades autónomas do Estado.
Galicia figura entre os territorios beneficiarios con tres proxectos aprobados, unha presenza que, aínda sendo positiva, resulta modesta se se compara co acaparamento do País Vasco, que concentra 16 das 40 actuacións subvencionadas, o 40% do total. Esta distribución evidencia, unha vez máis, as asimetrías territoriais que caracterizan o reparto dos fondos europeos canalizados polo Estado central, con comunidades do arco atlántico do norte peninsular que ven como a súa capacidade industrial renovable fica infrafinanciada en relación ao seu potencial.
O programa cobre un abano amplo de tecnoloxías: baterías e almacenamento enerxético (11 proxectos), tecnoloxías de rede eléctrica (10), enerxía eólica e renovables mariñas (7), hidróxeno renovable (5), solar fotovoltaica (3), bombas de calor (2), eficiencia enerxética (1) e descarbonización industrial (1). Os proxectos disporán de 48 meses para a súa execución desde a data da resolución definitiva.
A maior partida do RENOVAL 2, 81 millóns de euros, destínase á construción dunha macroplanta de sistemas de almacenamento en baterías (BESS) promovida pola empresa Hithium Spain Innovation no municipio navarro de Galar. A instalación, con un investimento total de 405 millóns e previsión de xerar 700 empregos directos, pretende comezar a produción o próximo ano. Trátase dun exemplo de localización industrial estratéxica que Galicia —con portos de primeiro nivel, capacidade loxística e tradición manufactureira— podería ter aspirado a acoller de contar cunha interlocución máis efectiva coa administración central.
O MITECO xustifica o programa pola necesidade de reducir a dependencia europea de terceiros mercados en compoñentes enerxéticos críticos. España fabrica xa máis do 60% dos compoñentes da cadea de valor solar fotovoltaica e practicamente o 100% dos necesarios para un aeroxerador, o que a sitúa como potencia exportadora en tecnoloxías de cero emisións. Con todo, persisten lagoas en determinados elementos onde a dependencia exterior segue a ser elevada.
Dende unha perspectiva galega, resulta imprescindible que a Xunta de Galicia active mecanismos de captación proactiva destas axudas estatais e europeas para a industria renovable, especialmente en sectores onde o país conta con vantaxes competitivas reais: a enerxía eólica mariña, o hidróxeno verde nos polígonos industriais do litoral, ou a fabricación de compoñentes para parques offshore, onde as infraestruturas portuarias de Vigo e A Coruña poderían xogar un papel determinante.
A primeira convocatoria RENOVAL, resoluta o ano pasado, xa distribuíu 296 millóns entre 33 proxectos. Ambas as convocatorias encádranse no Compoñente 31 «Capítulo REPowerEU» do PRTR, en liña co Pacto por unha Industria Limpa impulsado pola Comisión Europea. O desafío para Galicia é deixar de ser espectadora e posicionarse como protagonista na reindustrialización verde que está a transformar a economía continental.