A décima edición do Anuario preséntase o 15 de xullo en A Coruña co ministro Arcadi España, nun debate que decidirá o futuro dos servizos públicos galegos
A décima edición do Anuario do Foro Económico de Galicia preséntase o próximo mércores 15 de xullo ás 11.00 horas no Auditorio de Afundación de Abanca, no Cantón Grande de A Coruña, nun acto que coloca no centro do debate unha das cuestións máis decisivas para o futuro de Galicia: a reforma do sistema de financiación autonómica. A presenza do ministro de Facenda do Goberno de España, Arcadi España, converte este encontro en moito máis que a presentación dunha publicación académica. É, en esencia, un momento de rendición de contas ante un país que leva anos reclamando un reparto xusto dos recursos públicos.
O acto reunirá, xunto ao ministro, á alcaldesa de A Coruña, Inés Rey; ao presidente do Foro Económico de Galicia, Víctor Nogueira; ao conselleiro delegado de Abanca, Francisco Botas; ao director do Foro, Santiago Lago Peñas; e ao xornalista José Luis Gómez, editor da publicación desde os seus inicios. Unha mesa que combina poder institucional, mundo empresarial e coñecemento académico, mais que desta volta terá que dar resposta a preguntas incómodas sobre por que Galicia segue a perder na distribución territorial dos fondos estatais.
A reforma do sistema de financiación autonómica, vixente desde 2009 e pendente de actualización desde hai máis dunha década, é un asunto de xustiza territorial. Para Galicia, con máis de 30.000 núcleos de poboación dispersos polo territorio e cunha das estruturas demográficas máis envellecidas da Unión Europea, o modelo de reparto non é un tecnicismo fiscal: é o que determina se os centros de saúde rurais permanecen abertos, se as escolas do interior seguen a funcionar, se a dependencia se atende con dignidade.
O propio Foro Económico de Galicia advertiu xa en xaneiro deste ano, durante a presentación do Informe de Conxuntura Socioeconómica do cuarto trimestre de 2025, que a proposta presentada polo Ministerio de Facenda sitúa a comunidade nunha posición claramente desfavorable, cun déficit estimado de entre 900 e 1.000 millóns de euros respecto ao que debería recibir nun reparto xusto dos recursos. Esta cifra supera con moito os 587 millóns que o Goberno central contempla como mellora para Galicia. Santiago Lago foi categórico: a proposta deixa Galicia “mal, tirando a moi mal”.
O problema de fondo é estrutural. A reforma planteada polo Goberno reduce o peso das variables que máis favorecen a Galicia —a dispersión territorial, o envellecemento poboacional e o custo real de prestación de servizos en áreas rurais— e prioriza a poboación axustada como factor principal de reparto. Isto favorece ás comunidades máis poboadas e penaliza a quen, como Galicia, ten desequilibrios demográficos estruturais que encarecen todos e cada un dos servizos públicos básicos. Con este sistema, Galicia pasaría de estar por encima da media en financiamento por habitante axustado a ocupar a segunda peor posición de todo o Estado, só por diante de Canarias.
O Foro sinala que o análise se basea en proxeccións de gasto en sanidade, educación e dependencia tendo en conta o envellecemento da poboación galega, a súa dispersión territorial e os custos superiores de prestación de servizos en zonas rurais ou pouco poboadas, factores todos eles que quedarían infrarrepresentados no novo modelo. Non é unha cuestión ideolóxica, como recoñece o propio Santiago Lago: é de “solvencia técnica e xustiza territorial”.
O contexto macroeconómico inmediato é relativamente bo. O Foro prevé que o PIB galego crezca por encima do 2% en 2026, situándose entre o 2% e o 2,5%, por encima da media europea, aínda que por debaixo do conxunto de España. Galicia suma xa cinco anos consecutivos de crecemento superior ao 2,4%, mais esta dinámica positiva non pode agochar a fenda estrutural que se abriría de aprobarse a reforma tal e como está formulada. Os recursos para investimento e as capacidades orzamentarias autonómicas quedarían seriamente comprometidos a medio prazo.
A décima edición do Anuario convértese así nun espello da contradición que vive Galicia: un país que medra por encima da media europea, que exporta, que inova, pero que segue subordinado a un modelo de redistribución fiscal que non recoñece as súas singularidades. A presenza de Arcadi España neste foro é unha oportunidade —quizais a última antes de que o debate se peche en falso— para escoitar o que leva anos reclamando a análise rigorosa: que Galicia precisa moito máis que 587 millóns para garantir a igualdade real de acceso aos dereitos sociais. O resto é política.