O Foro Económico de Galicia alerta de que o esgotamento dos fondos de recuperación e os posibles recortes en cohesión e sector primario ameazan o modelo de crecemento actual
A economía galega crece, pero sobre bases que comezan a tremer. Así se pode resumir a diagnose que o Foro Económico de Galicia presentou esta semana en Santiago de Compostela, nunha rolda de prensa na que, xunto ás boas novas sobre o PIB, emerxeu unha advertencia de fondo que non debe pasar desapercibida: o próximo esgotamento dos fondos Next Generation EU e os previsibles recortes no marco financeiro plurianual europeo 2028-2034 supoñen un risco estrutural para o modelo produtivo galego.
O director do Foro Económico de Galicia, Santiago Lago, situou o crecemento do PIB galego en 2026 entre o 2% e o 2,5%, nunha senda que, segundo explicou, continuou a tendencia positiva con que se pechou 2025. Pese á incerteza internacional —guerras, tensións arancelarias, ausencia de Orzamentos Xerais do Estado—, Galicia mantén a súa robustez. Porén, o propio Foro recoñece que parte desa fortaleza descansa sobre un andazo de financiamento extraordinario con data de caducidade.
O economista Fernando González Laxe, doutor en Ciencias Económicas e expresidente da Xunta, identificou a demanda interna e os fondos europeos como os grandes motores do crecemento galego no primeiro trimestre de 2026. En concreto, destacou a achega “moi potente” do sector da construción, estreitamente vencellada ao impulso inversor dos fondos Next Generation e ás axudas estatais que van directamente aos fogares e estimulan o consumo. Uns piares que, en calquera caso, teñen os días contados.
O Mecanismo de Recuperación e Resiliencia (MRR), peza angular dos fondos Next Generation EU, ten como data límite o 31 de agosto de 2026 para a execución de todos os hitos e obxectivos. O 30 de setembro establécese como prazo máximo para a derradeira solicitude de pagamento á Comisión Europea, de forma que os pagamentos finais poidan efectuarse antes do 31 de decembro de 2026. Trátase, pois, dunha conta atrás que xa está en marcha e que, segundo os analistas, xerará un “efecto escalón” na inversión pública cando estes fluxos se pechen.
España é o segundo país da UE que máis recursos recibiu deste instrumento, cun total que rolda os 160.000 millóns de euros entre subvencións e préstamos. Mais a execución real segue a ir por detrás do ritmo esperado: un porcentaxe significativo dos fondos permanece bloqueado por trámites administrativos, e organismos como a AIReF xa lanzaron alertas sobre o risco de que determinados proxectos non cheguen a completarse antes do peche.
Pero o horizonte máis preocupante para Galicia non é só o fin do Next Generation. O Foro Económico apunta directamente ao novo Marco Financeiro Plurianual 2028-2034, actualmente en negociación en Bruxelas, onde se prevén recortes nos fondos de cohesión e no sector primario que afectarán de xeito moi directo ao país. A propia Xunta de Galicia expresou a súa inquietude ante a proposta da Comisión Europea, que propón centralizar nos Estados membros a xestión dos chamados Plans de Asociación Nacionais e Rexionais, o que supón, na práctica, relegar as rexións a un papel secundario na toma de decisións sobre o seu propio financiamento.
Galicia depende do sector primario —pesca, conservas, agrogandería— nunha medida que ningunha outra rexión española. González Laxe subliñou precisamente esta semana que o sector pesqueiro e o das conservas segue a crecer e achega cada vez un maior peso á economía galega. Un éxito que, ironicamente, podería verse freado pola perda de fondos estruturais europeos nun momento en que este sector precisa máis apoio ca nunca para afrontar a transición ecolóxica e a presión dos mercados globais.
O diagnóstico do Foro evidencia ademais as vulnerabilidades estruturais que coexisten coa bonanza presente. O crecemento galego mantense por baixo da media española, cunha brecha que o propio Foro atribúe á demografía —Galicia apenas gañou un 0,8% de poboación mentres España pasaba de 40 a 50 millóns de habitantes— e á produtividade. A creación de emprego tamén avanza a un ritmo insuficiente: nun contexto de PIB crecendo ao 2,4%, os postos de traballo só medran un 1,1%.
A pregunta que queda no aire é quen substituirá eses fluxos de capital público europeo cando se peche a billa. O Goberno español anunciou o chamado Fondo España Crece, xestionado polo Instituto de Crédito Oficial, cunha dotación inicial de 10.500 millóns de euros e a aspiración de mobilizar até 120.000 millóns. Mais trátase, fundamentalmente, de instrumentos de financiamento —préstamos, avais, fórmulas de coinversión— que non equiparan as subvencións a fondo perdido que chegaron até agora e que beneficiaron de forma directa ás comunidades con maior dependencia dos fondos estruturais, como é o caso de Galicia.
O Anuario 2026 do Foro Económico de Galicia, cuxo décimo aniversario será presentado o próximo 15 de xullo en A Coruña coa participación do ministro de Facenda, Arcadi España, deberá dar resposta a estas cuestións. O futuro financeiro de Galicia xógase agora nas mesas de negociación de Bruxelas, e o país non pode permitirse que esa partida se decida sen a súa voz.