Frank Elderson defende acelerar a transición ao carbono neto cero como escudo ante a inflación e a inseguridade enerxética, pero advirte de barreiras estruturais que frean o cambio.

O membro do Comité Executivo do Banco Central Europeo (BCE), Frank Elderson, pronunciou un discurso de fondo no 7º Congreso Mundial de Economistas Ambientais e de Recursos, celebrado en Lisboa o pasado 2 de xullo, no que analizou con detalle os custos económicos da dependencia europea dos combustibles fósiles importados e os beneficios da aceleración da transición enerxética cara ao carbono neto cero.

Elderson situou dous factores como principais fontes de volatilidade inflacionaria e incerteza económica na eurozona: o conflito bélico en Oriente Medio e os riscos derivados das crises climática e da natureza. Ambos teñen, segundo o directivo do BCE, unha causa común: a sobredependencia da queima de combustibles fósiles, especialmente importados no caso europeo.

**Inflación e incerteza: o prezo de queimar petróleo alleo**

As proxeccións do Eurosistema de xuño revisaron á baixa o crecemento para 2026 e 2027, e ao alza a inflación para ese mesmo período. No escenario adverso contemplado polo BCE, o crecemento económico en 2027 podería ser 0,3 puntos porcentuais inferior ao escenario base, mentres a inflación podería superar en 0,7 puntos o previsto. No escenario máis grave, o IHPC podería superar o 6% a principios de 2027. A investigación do BCE apunta que as empresas europeas recortan gasto en capital e I+D tras choques no prezo do petróleo, algo que non ocorre nas estadounidenses, precisamente pola maior dependencia europea do petróleo importado.

Máis alá da enerxía, o peche do Estreito de Ormuz afectaría tamén ao subministro mundial de helio e fertilizantes, con consecuencias directas para a produción de chips e alimentos.

**O clima, factor inflacionario subestimado**

O discurso de Elderson tamén subliñou o impacto crecente da crise climática sobre os prezos dos alimentos. A vaga de calor do verán de 2025 podería elevar os prezos dos alimentos non procesados na eurozona entre 0,4 e 0,7 puntos porcentuais nun ano. Segundo proxeccións para os anos 2060, un verán extremo podería incrementar a inflación alimentaria en Europa ata en 1,8 puntos porcentuais, en comparación cun escenario hipotético sen cambio climático. A degradación da natureza —como o declive da polinización— tamén podería elevar a inflación xeral ata 0,5 puntos porcentuais, segundo investigación do Eurosistema baseada en datos franceses.

Esas cifras teñen unha lectura directa para Galicia: un territorio cunha agricultura e un sector pesqueiro de peso estratéxico, altamente vulnerables aos fenómenos climáticos extremos e á degradación dos ecosistemas. A seca e as ondas de calor xa están a deixar pegada no campo galego, e a tendencia non fai máis que agravarse.

**As renovables, máis baratas que os fósiles: o caso español**

Fronte a este panorama, Elderson destacou os avances das tecnoloxías de transición. Os custos nivelados das enerxías renovables son xa inferiores aos dos combustibles fósiles en todas as grandes economías europeas. Entre 2010 e 2024, os custos totais instalados caeron un 87% para a enerxía solar fotovoltaica, un 55% para a eólica terrestre e un 93% para os sistemas de almacenamento en baterías.

O exemplo español é revelador: os prezos maioristas da electricidade foron un 40% máis baixos na primeira metade de 2024 do que terían sido se a cota de renovables se mantivese nos niveis de 2019. Os prezos medios mensuais en España e Francia entre marzo e xuño deste ano foron menos da metade dos de Italia. A transmisión dos prezos do gas á electricidade en España reduciuse á metade nos últimos anos, grazas á penetración renovable.

Este éxito ibérico é de especial relevancia para Galicia e para a Eurorregión Galicia-Norte de Portugal, territorios con enorme potencial eólico e solar aínda por desenvolver plenamente, e onde a transición enerxética podería traducirse en soberanía enerxética real e rebaixas na factura eléctrica para fogares e industria.

**Barreiras que frenan o cambio: o mercado de carbono e a incerteza regulatoria**

Por que Europa non avanza máis rápido? Elderson identificou varias barreiras estruturais que se retroalimentan. A primeira é a insuficiente tarificación das emisións de carbono. O FMI estima que os subsidios explícitos e implícitos aos combustibles fósiles alcanzaron os 6,7 billóns de dólares en 2025, case o 6% do PIB mundial. Na UE, a pesar do Sistema Europeo de Comercio de Emisións (ETS), o subsidio implícito aínda representa o 0,7% do PIB comunitario. Elderson defendeu a integridade do ETS como instrumento de mercado credible e o Mecanismo de Axuste en Fronteira de Carbono para protexer as empresas europeas.

A segunda gran barreira é a incerteza e a complexidade regulatoria. As grandes empresas europeas citan a incerteza normativa como o principal obstáculo ao investimento verde, moi por riba do que o fan para o investimento en xeral. Os cambios frecuentes nas regulacións e os recuos nos obxectivos acordados xeran desconfianza inversora. Ao mesmo tempo, os longos prazos para a concesión de permisos a proxectos renovables lastran a transición: en Alemaña, tras reformas en 2023 e 2024, o tempo medio para permisos de eólica terrestre baixou de 25,6 a 16,8 meses, e a capacidade autorizada case triplicouse.

**Máis mortes evitables, máis razóns para actuar**

Elderson concluíu con datos que van máis alá da economía: a Axencia Europea do Medio Ambiente estima que 182.000 mortes en 2023 foron atribuíbles á contaminación do aire por encima das directrices da OMS. Aínda así, esa cifra caeu un 57% entre 2005 e 2023. Se a taxa actual se tivese mantido en todo ese período, 2,2 millóns de europeos e europeas non terían morrido prematuramente, o equivalente á poboación da Grande Lisboa.

A mensaxe do BCE é clara: a transición enerxética non é só unha necesidade ecolóxica, é tamén un imperativo económico e de saúde pública. Para Galicia, un territorio que depende en exceso da enerxía fósil importada e que ao mesmo tempo dispón de recursos renovables propios de enorme valor, esta análise debería funcionar como un chamamento á acción política urxente e decidida.